1
00:00:06,089 --> 00:00:11,678
‎LOẠT PHIM TÀI LIỆU CỦA NETFLIX

2
00:00:21,396 --> 00:00:24,190
‎Mọi phẩm chất
‎có ở những chú chó ta yêu mến… 

3
00:00:26,026 --> 00:00:28,778
‎đều là thừa hưởng
‎từ những tổ tiên hoang dã.

4
00:00:33,783 --> 00:00:35,326
‎Những giác quan nhạy bén,

5
00:00:37,078 --> 00:00:38,371
‎sự khỏe khoắn,

6
00:00:40,540 --> 00:00:42,208
‎và sự quyết tâm sôi sục… 

7
00:00:43,960 --> 00:00:46,838
‎đã giúp các loài họ chó
‎đương đầu mọi thách thức.

8
00:00:53,219 --> 00:00:57,557
‎Nhưng bí quyết thành công thực sự
‎của chúng thì khó ngờ hơn nhiều.

9
00:00:58,641 --> 00:01:00,894
‎Đó là câu chuyện về mặt tình cảm,

10
00:01:03,104 --> 00:01:04,980
‎thứ khiến mọi loài họ chó,

11
00:01:05,065 --> 00:01:08,443
‎từ chó nhà đến sói hoang,
‎thuộc về cùng một dòng họ.

12
00:01:13,031 --> 00:01:18,745
‎CHÓ

13
00:01:27,962 --> 00:01:31,508
‎Chuyện của mọi chú chó
‎bắt đầu từ nơi ẩn náu, trong một cái hang.

14
00:01:45,396 --> 00:01:49,734
‎Đây là chốn an toàn
‎của 15 chú chó con hoang dã Châu Phi.

15
00:01:54,364 --> 00:01:55,615
‎Năm tuần tuổi.

16
00:01:56,533 --> 00:01:58,743
‎Đang rất thèm một bữa ăn đồ rắn.

17
00:02:01,371 --> 00:02:03,498
‎Các bảo mẫu của chúng cũng đang đói.

18
00:02:08,669 --> 00:02:10,003
‎Cũng như chó nhà,

19
00:02:10,088 --> 00:02:12,632
‎đồ ăn của chúng lại phụ thuộc vào kẻ khác.

20
00:02:14,092 --> 00:02:18,346
‎Nhưng khác thú cưng, chúng chẳng thể
‎biết chắc mình có được ăn tối không.

21
00:02:30,733 --> 00:02:36,030
‎Từ sớm tinh mơ, chó mẹ, chó bố
‎và cả nhà chúng đã lên đường đi săn.

22
00:02:43,705 --> 00:02:44,706
‎Đồng điệu.

23
00:02:46,291 --> 00:02:47,667
‎Tư duy như một tập thể.

24
00:02:52,547 --> 00:02:58,094
‎Là những chuyên gia hạ gục con mồi lớn,
‎chúng có thể đạt tới vận tốc 64 km/h.

25
00:03:07,312 --> 00:03:09,439
‎Nhưng không phải trên đất ngập nước.

26
00:03:21,534 --> 00:03:24,787
‎Chúng phải đẩy con mồi
‎lên những vùng đất vững chắc hơn.

27
00:03:34,047 --> 00:03:38,051
‎Song đàn linh dương đồng cỏ phương Nam
‎biết vùng nước sâu hơn sẽ cứu chúng.

28
00:04:13,419 --> 00:04:14,629
‎Kém khôn ngoan hơn.

29
00:04:15,255 --> 00:04:16,380
‎Vượt quá khả năng.

30
00:04:20,969 --> 00:04:23,388
‎Giờ thì trời đã quá nóng để đi săn.

31
00:04:27,892 --> 00:04:31,771
‎Trắng tay trở về đồng nghĩa với việc
‎cả nhà chúng sẽ khốn đốn.

32
00:04:52,041 --> 00:04:54,919
‎Những miệng ăn đã cai sữa
‎van nài mẹ miếng thịt.

33
00:05:03,219 --> 00:05:05,471
‎Mà mẹ chúng chỉ cho được chúng ít sữa.

34
00:05:13,604 --> 00:05:17,025
‎Nếu lũ chó con không được ăn sớm,
‎chúng sẽ không sống nổi.

35
00:05:20,028 --> 00:05:22,363
‎Vài ngày tới sẽ cực kỳ quan trọng.

36
00:05:24,198 --> 00:05:27,869
‎Để qua được, bầy chó này
‎sẽ cần vận dụng mọi phẩm chất chung

37
00:05:27,952 --> 00:05:30,371
‎của các thành viên trong dòng họ tổng.

38
00:05:34,834 --> 00:05:36,502
‎Dòng họ chó sói.

39
00:05:38,921 --> 00:05:41,132
‎Cáo, chó hoang

40
00:05:41,716 --> 00:05:42,550
‎và chó rừng.

41
00:05:46,012 --> 00:05:48,056
‎Ba mươi lăm loài.

42
00:05:49,640 --> 00:05:52,018
‎Loài nào cũng là thợ săn.

43
00:05:54,520 --> 00:05:59,150
‎Dù là một chú sói nặng 60 ký
‎hay một chú cáo cỡ Chihuahua.

44
00:06:00,151 --> 00:06:05,365
‎Chúng sống trải dài trên khắp hành tinh,
‎từ Sa mạc Sahara tới Bắc Cực.

45
00:06:09,786 --> 00:06:13,539
‎Tất cả đều sở hữu khứu giác,
‎thị giác và thính giác đặc biệt.

46
00:06:16,751 --> 00:06:22,423
‎Và chúng rất khỏe khoắn. Nhưng chúng
‎không phải loài ăn thịt nhanh nhất.

47
00:06:24,717 --> 00:06:26,511
‎Lớn nhất lại càng không.

48
00:06:33,643 --> 00:06:35,895
‎Loài họ chó nào cũng săn mồi quá tầm.

49
00:06:36,646 --> 00:06:39,565
‎Một khả năng bắt nguồn từ quá khứ xa xưa.

50
00:06:44,112 --> 00:06:46,447
‎Hơn 40 triệu năm trước,

51
00:06:47,073 --> 00:06:51,077
‎những loài họ chó đầu tiên
‎xuất hiện ở nơi giờ là Tây Nam Hoa Kỳ.

52
00:06:51,160 --> 00:06:52,245
‎ARIZONA
‎HOA KỲ

53
00:06:53,329 --> 00:06:55,581
‎Trông nó vẫn chưa khác tổ tiên lắm.

54
00:06:58,334 --> 00:07:01,379
‎Một chú cáo xám
‎trông có thể giống một chú cáo,

55
00:07:02,630 --> 00:07:06,759
‎nhưng nó có họ hàng gần hơn với
‎tổ tiên nguyên thủy của loài họ chó.

56
00:07:10,596 --> 00:07:13,391
‎Mọi loài họ chó đã khởi đầu như thế này.

57
00:07:15,017 --> 00:07:15,852
‎Nhỏ bé.

58
00:07:18,396 --> 00:07:19,230
‎Nhút nhát.

59
00:07:21,649 --> 00:07:26,154
‎Một loài họ chó cận đại hơn,
‎một con sói đồng cỏ, có thể kết liễu nó.

60
00:07:37,248 --> 00:07:39,750
‎Nhưng chú cáo xám lại sở hữu một mánh lới.

61
00:07:44,005 --> 00:07:45,465
‎Nó biết leo cây.

62
00:07:47,717 --> 00:07:50,136
‎Việc mà đa số loài họ chó không làm được.

63
00:07:54,098 --> 00:07:56,934
‎Vuốt dài. Chi ngắn.

64
00:07:58,186 --> 00:07:59,020
‎Nhanh nhẹn.

65
00:08:01,439 --> 00:08:03,733
‎Giống mèo hơn là chó.

66
00:08:14,368 --> 00:08:18,456
‎Các tổ tiên đời đầu của chúng
‎đã tồn tại bằng cách né tránh hiểm nguy.

67
00:08:20,166 --> 00:08:23,336
‎Nhưng rốt cuộc,
‎chúng cũng leo từ trên cây xuống

68
00:08:23,419 --> 00:08:26,547
‎để trở thành
‎những thợ săn hăng hái ta thấy ngày nay.

69
00:08:31,177 --> 00:08:34,804
‎Dần dà, tứ chi ngắn, cứng cáp dài ra… 

70
00:08:36,682 --> 00:08:39,519
‎và các loài họ chó
‎đứng thẳng bằng đầu ngón chân.

71
00:08:50,321 --> 00:08:54,408
‎Những cơ bắp chắc khỏe
‎và các sợi dây chằng đặc biệt ở chi trước

72
00:08:54,492 --> 00:08:56,869
‎cho chúng những bước chạy đầy sinh lực.

73
00:09:09,924 --> 00:09:11,717
‎Phong thái đó hiệu quả tới nỗi

74
00:09:12,885 --> 00:09:16,806
‎đã biến chúng thành những
‎vận động viên chạy bền đẳng cấp thế giới.

75
00:09:19,642 --> 00:09:24,313
‎BẮC ALBERTA
‎CANADA

76
00:09:34,407 --> 00:09:38,578
‎Ở phương Bắc giá lạnh,
‎thức ăn là xa xỉ phẩm.

77
00:09:42,290 --> 00:09:43,874
‎Một cặp sói xám,

78
00:09:43,958 --> 00:09:47,962
‎mỗi con nặng gấp đôi một chú chó
‎chăn cừu Đức, đang dẫn dắt cả nhà.

79
00:09:56,304 --> 00:09:59,140
‎Mỗi ngày, chúng có thể đi tới 96 cây số.

80
00:10:10,067 --> 00:10:12,320
‎Theo dấu con mồi là một chuyện.

81
00:10:14,864 --> 00:10:16,866
‎Hạ gục con mồi lại là chuyện khác.

82
00:10:21,078 --> 00:10:23,414
‎Bò rừng bison trưởng thành
‎nặng cỡ một tấn.

83
00:10:25,583 --> 00:10:28,085
‎Chúng còn có
‎cặp sừng, móng guốc chết chóc.

84
00:10:39,847 --> 00:10:44,769
‎Nếu chúng giữ vững vị trí, một đàn bò rừng
‎chẳng khác nào một pháo đài.

85
00:10:54,820 --> 00:10:57,323
‎Nhà sói bắt đầu vây hãm.

86
00:11:04,580 --> 00:11:07,375
‎Tìm kiếm một dấu hiệu sợ hãi,
‎hoặc một điểm yếu.

87
00:11:12,380 --> 00:11:13,631
‎Chúng nhẫn nại

88
00:11:15,049 --> 00:11:16,008
‎nhiều ngày liền.

89
00:11:18,427 --> 00:11:19,887
‎Chẳng cần làm gì nhiều.

90
00:11:21,222 --> 00:11:23,057
‎Chỉ cần bao vây liên tục.

91
00:11:25,226 --> 00:11:27,561
‎Tấn công vào tâm trí đàn bò rừng bison.

92
00:11:38,864 --> 00:11:41,826
‎Rốt cuộc, bầy sói
‎cũng chọc giận được chúng.

93
00:11:56,424 --> 00:11:59,218
‎Giờ thì phải ép chúng
‎chạy không ngừng nghỉ.

94
00:12:25,661 --> 00:12:27,455
‎Sói bố chỉ huy cuộc đuổi bắt.

95
00:12:35,045 --> 00:12:36,338
‎Nó rượt đuổi con bò rừng.

96
00:12:38,632 --> 00:12:40,885
‎Bất chấp bản thân gặp nhiều nguy hiểm.

97
00:12:47,641 --> 00:12:50,770
‎Một khi đã chọn được nạn nhân,
‎nó sẽ không chịu từ bỏ.

98
00:13:15,085 --> 00:13:19,340
‎Nó rút dần sức lực con bò rừng trẻ tuổi
‎với từng cú táp.

99
00:13:35,147 --> 00:13:37,608
‎Các loài họ chó không biết diệt gọn.

100
00:13:43,489 --> 00:13:44,907
‎Nhưng chúng lại dẻo dai.

101
00:14:14,270 --> 00:14:19,191
‎Sức bền giúp nó hạ gục
‎một con mồi nặng hơn nó ít nhất năm lần.

102
00:14:25,281 --> 00:14:27,950
‎Một tay nó đã đổi vận cho cả nhà.

103
00:14:38,377 --> 00:14:40,671
‎Không phải loài họ chó nào
‎cũng đi săn theo bầy.

104
00:14:43,173 --> 00:14:45,384
‎Có một loài đơn thương độc mã đi săn.

105
00:14:48,846 --> 00:14:51,432
‎Thoạt nhìn, nó có vẻ giống một chú cáo.

106
00:14:52,558 --> 00:14:53,559
‎Có điều nó

107
00:14:54,560 --> 00:14:55,728
‎lại đi cà kheo.

108
00:14:57,938 --> 00:15:01,191
‎Sói bờm là loài họ chó cao nhất hành tinh.

109
00:15:14,997 --> 00:15:18,167
‎Để tìm thức ăn,
‎nó cần chiều cao chứ không cần tốc độ.

110
00:15:19,877 --> 00:15:25,090
‎Tính đến vai, nó cao gần một mét.
‎Càng dễ nhìn bên trên lớp cỏ cao.

111
00:15:29,428 --> 00:15:32,556
‎Rất ít động vật lớn
‎sống ở vùng đồng bằng khô cằn này.

112
00:15:33,807 --> 00:15:37,227
‎Chẳng có gì mấy để đuổi bắt,
‎nên nó hoạt động độc lập.

113
00:15:41,482 --> 00:15:44,526
‎Nó dựa vào
‎cái mũi và đôi tai nhạy bén phi thường.

114
00:15:45,611 --> 00:15:49,740
‎Khứu giác của nó
‎nhạy hơn của con người khoảng 50 lần.

115
00:15:50,866 --> 00:15:54,411
‎Còn thính giác của nó
‎nghe được âm thanh ở tần số cực cao.

116
00:16:39,331 --> 00:16:43,210
‎Săn những con mồi nhỏ như thế này
‎khiến nó bận rộn liên tục.

117
00:17:03,689 --> 00:17:06,442
‎Nhưng các loài gặm nhấm
‎chưa đủ để nó no bụng.

118
00:17:08,152 --> 00:17:10,112
‎Dưới gốc cây Lubera trĩu quả này,

119
00:17:11,070 --> 00:17:14,532
‎nó sắp tiết lộ
‎một sự thật bất ngờ về họ nhà chó.

120
00:17:18,829 --> 00:17:21,749
‎Đôi khi, đến các loài ăn thịt
‎cũng ăn chay.

121
00:17:24,710 --> 00:17:28,630
‎Răng các loài họ chó nhỏ hơn
‎nhưng linh hoạt hơn các loài họ mèo,

122
00:17:28,714 --> 00:17:31,592
‎nên đa số chúng
‎có thể ăn được gần như mọi thứ.

123
00:17:35,971 --> 00:17:37,473
‎Chế độ ăn chay bán phần

124
00:17:37,556 --> 00:17:41,143
‎đồng nghĩa chúng vẫn sống tốt
‎nếu thiếu con mồi thông thường.

125
00:17:45,647 --> 00:17:48,275
‎Nên gần như ở đâu cũng có thể sinh trưởng.

126
00:17:51,987 --> 00:17:54,323
‎BRISTOL
‎ANH

127
00:17:54,406 --> 00:17:57,993
‎Đến những khu rừng bê tông
‎cũng là mái nhà của chúng.

128
00:18:02,206 --> 00:18:03,457
‎Ở nhiều thành phố,

129
00:18:03,540 --> 00:18:06,710
‎cáo đỏ rong ruổi trên đường phố
‎khi đêm xuống.

130
00:18:10,631 --> 00:18:14,426
‎Sự hiện diện của chúng phụ thuộc vào
‎một phẩm chất nền tảng của loài họ chó.

131
00:18:16,678 --> 00:18:20,766
‎Quan trọng nhất là
‎tình hình dưới mặt đất ra sao.

132
00:18:25,896 --> 00:18:28,023
‎Một chú cáo cái vừa "lâm bồn".

133
00:18:33,487 --> 00:18:38,575
‎Cuộc đời mọi chú chó hoang bắt đầu từ
‎một cái hang, thường là do mẹ chúng đào.

134
00:18:46,583 --> 00:18:47,668
‎Dưới đây an toàn,

135
00:18:47,751 --> 00:18:51,338
‎nên cáo con đẻ ra nhỏ bé, yếu ớt
‎cũng không sao.

136
00:18:52,589 --> 00:18:54,174
‎Và cáo có thể đẻ lứa lớn.

137
00:19:00,013 --> 00:19:03,142
‎Việc cho bảy chú cáo con bú sữa
‎đang làm nó kiệt sức.

138
00:19:03,642 --> 00:19:05,936
‎Nhưng chúng phải được bú đều đặn.

139
00:19:06,436 --> 00:19:09,356
‎Nó không thể bỏ con
‎mà đi kiếm cái ăn được.

140
00:19:11,567 --> 00:19:16,238
‎Đằng sau mọi cô cáo khỏe mạnh
‎là một Ngài Cáo Tuyệt vời.

141
00:19:22,786 --> 00:19:27,166
‎Nó lang thang khắp thành phố,
‎nhặt nhạnh đủ lượng thức ăn con cái cần.

142
00:19:33,213 --> 00:19:34,506
‎Một chuyện hy hữu.

143
00:19:37,259 --> 00:19:41,263
‎Không mấy bà mẹ hữu nhũ
‎có được những ông bố chung thủy.

144
00:19:42,389 --> 00:19:47,060
‎Thế mà nhà chó hoang nào
‎cũng có một ông bố tận tụy chu cấp.

145
00:19:47,769 --> 00:19:52,232
‎Sự trung thành đó là khởi nguồn
‎của mối liên kết giữa chó và người.

146
00:19:55,068 --> 00:19:58,447
‎Và đồng nghĩa với việc
‎đa phần con con thường sẽ sống sót.

147
00:20:12,628 --> 00:20:16,632
‎Sự thành công của một gia đình họ chó
‎không đến từ sức mạnh thể chất.

148
00:20:18,300 --> 00:20:22,721
‎Nó đến từ sự hợp tác trọn đời
‎giữa con mẹ và con bố.

149
00:20:39,446 --> 00:20:43,450
‎Sự tận tụy của đàn chó hoang Châu Phi
‎đang bị thử thách tới giới hạn.

150
00:20:47,996 --> 00:20:52,000
‎Với 15 chú chó con
‎cùng hơn 20 chú chó anh, chị,

151
00:20:53,460 --> 00:20:56,046
‎chúng buộc phải sớm săn được mồi.

152
00:21:06,515 --> 00:21:08,433
‎Chó bố vừa nhận thấy thứ gì đó.

153
00:21:13,438 --> 00:21:15,148
‎Nhưng đó không phải con mồi.

154
00:21:22,281 --> 00:21:23,824
‎Mà là một kẻ săn mồi khác.

155
00:21:28,954 --> 00:21:31,123
‎Chó hoang là mục tiêu của sư tử.

156
00:21:42,801 --> 00:21:45,220
‎Lũ chó con đang ngàn cân treo sợi tóc.

157
00:22:04,281 --> 00:22:05,991
‎Đấu lại sẽ phí công vô ích.

158
00:22:13,707 --> 00:22:16,626
‎Tốt hơn là
‎dụ con sư tử cái đi xa khỏi hang.

159
00:22:36,646 --> 00:22:37,564
‎Thành công rồi.

160
00:22:40,233 --> 00:22:43,737
‎Nhưng giờ nó đã biết nơi chúng ẩn náu.
‎Nó sẽ còn quay lại.

161
00:22:59,544 --> 00:23:01,171
‎Đàn chó phải làm liều.

162
00:23:04,674 --> 00:23:08,011
‎Phải đưa đàn chó con đi ngay,
‎dù đang giữa ban ngày.

163
00:23:14,601 --> 00:23:16,561
‎Chúng còn những cái hang khác,

164
00:23:16,645 --> 00:23:19,606
‎nhưng cái gần nhất
‎đã cách chúng hơn 800 mét.

165
00:23:25,237 --> 00:23:27,197
‎Quá xa cho những đôi chân đang khuỵu dần.

166
00:23:33,787 --> 00:23:37,374
‎Đã đến lúc anh chị chúng
‎phải gánh vác trọng trách.

167
00:24:05,152 --> 00:24:07,487
‎Đã an toàn hơn. Nhưng vẫn đói cồn cào.

168
00:24:09,197 --> 00:24:12,576
‎Mỗi ngày trôi qua,
‎khả năng chúng sống sót được càng giảm.

169
00:24:24,129 --> 00:24:27,048
‎Các loài họ chó
‎dễ bị tổn thương một cách bất ngờ.

170
00:24:34,389 --> 00:24:39,394
‎Khi bạn nhẹ ký hơn một chú chó xúc xích
‎tí hon, bạn sẽ luôn ở chiếu dưới.

171
00:24:44,399 --> 00:24:50,197
‎Ông bố cáo tai dơi này vừa được giao
‎nhiệm vụ "gà trống" chăm năm con nhỏ.

172
00:24:50,280 --> 00:24:53,617
‎Trong lúc tình yêu của đời nó,
‎mẹ của các con nó, đi săn.

173
00:24:56,369 --> 00:24:58,371
‎Điều gì có thể xảy ra chứ?

174
00:25:01,791 --> 00:25:04,044
‎Ngày trông trẻ bắt đầu như thường lệ.

175
00:25:06,004 --> 00:25:07,422
‎Nó vệ sinh cho các con… 

176
00:25:11,468 --> 00:25:13,220
‎rồi trông chúng học bài.

177
00:25:28,068 --> 00:25:32,781
‎Đàn cáo con rất ham khám phá
‎và học cách sử dụng đôi tai như tai dơi.

178
00:25:36,493 --> 00:25:40,455
‎Chúng nghe được những âm thanh
‎nhỏ hơn 20 đê-xi-ben so với chúng ta.

179
00:25:45,085 --> 00:25:48,004
‎Nghe ra cả
‎tiếng bước chân của mối, bọ cánh cứng.

180
00:26:01,393 --> 00:26:06,231
‎Kinh ngạc thay, cáo tai dơi
‎sống dựa gần như hoàn toàn vào côn trùng.

181
00:26:08,316 --> 00:26:12,696
‎Cáo mẹ phải "chén" hàng ngàn con mỗi ngày
‎mới ra đủ sữa cho đàn con bú.

182
00:26:17,117 --> 00:26:19,661
‎Đó là lý do
‎nó đi săn mỗi lần hàng giờ liền.

183
00:26:24,082 --> 00:26:28,837
‎Và là lý do cáo bố ở lại bên hầm trú ẩn,
‎để phục vụ những nhu cầu của đàn con.

184
00:26:32,924 --> 00:26:34,926
‎Để bảo vệ chúng bằng cả tính mạng.

185
00:26:37,887 --> 00:26:42,350
‎Nhưng một cơn bão trái mùa
‎có thể là điềm gở.

186
00:26:51,276 --> 00:26:56,114
‎Những trận mưa như trút là cả một vấn đề
‎với bất cứ loài nào xây nhà dưới mặt đất.

187
00:27:06,207 --> 00:27:08,668
‎Cáo bố và đàn con lần này đã gặp may.

188
00:27:13,006 --> 00:27:15,634
‎Nhưng hàng xóm của chúng
‎thì đã phải bỏ hang.

189
00:27:21,681 --> 00:27:25,560
‎Trong lúc nháo nhào trốn chạy,
‎một con đã bị bỏ lại.

190
00:27:37,322 --> 00:27:40,283
‎Một con cáo con lạc đàn
‎sẽ không sống sót được lâu.

191
00:27:44,913 --> 00:27:46,790
‎Nó cần được nhà nó che chở.

192
00:27:56,299 --> 00:27:58,802
‎Ông bố cáo và năm đứa con đang ở gần nhất.

193
00:28:02,222 --> 00:28:04,641
‎Nó chẳng còn cách nào khác ngoài cầu cứu.

194
00:28:13,525 --> 00:28:14,693
‎Đó là một canh bạc.

195
00:28:16,319 --> 00:28:18,947
‎Các loài họ chó
‎thường tiêu diệt kẻ xâm nhập.

196
00:28:38,091 --> 00:28:40,260
‎Dần dà, đàn cáo con mở lòng với nó.

197
00:28:57,819 --> 00:29:01,614
‎Và khi cáo bố cuộn tròn cạnh nó,
‎đó là một dấu hiệu khả quan.

198
00:29:16,045 --> 00:29:17,255
‎Cáo mẹ về nhà.

199
00:29:19,340 --> 00:29:21,342
‎Và thấy thêm một miệng ăn.

200
00:29:24,095 --> 00:29:25,722
‎Nhưng nó chẳng bận tâm.

201
00:29:32,896 --> 00:29:35,315
‎Chú cáo bị lạc có thể có quan hệ gần gũi.

202
00:29:37,233 --> 00:29:41,029
‎Nhưng một màn nhận nuôi như thế này
‎vẫn là chuyện xưa nay hiếm.

203
00:29:44,824 --> 00:29:51,498
‎Có ông bố tận tụy, có gia đình dễ tính
‎thì lúc khó khăn nhất cũng chẳng ngán.

204
00:29:59,297 --> 00:30:02,091
‎Loài họ chó
‎là những loài sống cực kỳ bầy đàn.

205
00:30:05,386 --> 00:30:09,349
‎Và mấu chốt đời sống bầy đàn của chúng
‎là cách giao tiếp phức tạp.

206
00:30:20,693 --> 00:30:23,780
‎Sói hú là để đe dọa.

207
00:30:25,240 --> 00:30:29,744
‎TROMS
‎NA UY

208
00:30:31,496 --> 00:30:34,165
‎Nghe tiếng hú,
‎những bầy láng giềng ở cách tới 16 cây số

209
00:30:34,916 --> 00:30:38,002
‎cũng nắm được hết
‎số lượng và sức mạnh của bầy chúng.

210
00:30:48,513 --> 00:30:50,807
‎Đó là tín hiệu thanh âm trên mặt đất.

211
00:30:52,976 --> 00:30:55,520
‎Là lời cảnh báo, chớ có tới gần bầy chúng.

212
00:31:05,488 --> 00:31:08,157
‎Trong nội bộ bầy
‎còn nhiều biểu cảm hơn nữa.

213
00:31:11,786 --> 00:31:12,620
‎Một ánh nhìn.

214
00:31:14,455 --> 00:31:15,790
‎Một cái co rúm.

215
00:31:17,750 --> 00:31:19,252
‎Những sợi lông dựng đứng.

216
00:31:20,461 --> 00:31:21,963
‎Chiều cao của cái đuôi.

217
00:31:24,799 --> 00:31:29,012
‎Thực tế, mọi hành động của chúng
‎đều thuộc về một thứ ngôn ngữ phức tạp.

218
00:31:30,680 --> 00:31:33,308
‎Một thứ ngôn ngữ mà chó nhà cũng hiểu.

219
00:31:39,647 --> 00:31:43,192
‎Nhưng trong các dòng họ chó,
‎đây là dòng họ nguyên tắc nhất.

220
00:31:47,322 --> 00:31:49,699
‎Nhất là về chuyện bữa tối.

221
00:31:59,125 --> 00:32:01,669
‎Những con sói lớn tuổi luôn được ăn trước.

222
00:32:15,350 --> 00:32:17,268
‎Một con trẻ tuổi quên lễ nghĩa… 

223
00:32:21,981 --> 00:32:24,692
‎sói đầu đàn
‎sẽ cho nó biết thân biết phận ngay.

224
00:32:40,416 --> 00:32:42,835
‎Phủ phục là cách thỏa hiệp duy nhất.

225
00:32:47,423 --> 00:32:51,386
‎Người ta cho là hệ thống thứ bậc
‎khắc nghiệt này đã góp phần tạo nên

226
00:32:51,469 --> 00:32:53,471
‎sự hợp tác giữa chúng với người.

227
00:32:55,974 --> 00:32:58,643
‎Những con sói cấp thấp
‎thường phải chịu đói.

228
00:32:59,769 --> 00:33:03,022
‎Những khi thiếu thốn,
‎chúng còn bị trục xuất khỏi bầy.

229
00:33:05,274 --> 00:33:07,568
‎Khoảng 40.000 năm trước,

230
00:33:07,652 --> 00:33:10,822
‎một con sói trẻ đói khát
‎đã tới gần một đoàn người

231
00:33:10,905 --> 00:33:14,534
‎và mượn đôi mắt chó con
‎để xin một miếng ăn.

232
00:33:18,997 --> 00:33:22,417
‎Sói đã tìm được đường vào
‎những gia đình con người đời đầu.

233
00:33:23,668 --> 00:33:25,211
‎Và đường vào tim chúng ta.

234
00:33:27,505 --> 00:33:32,885
‎Kỳ diệu thay, mọi giống chó nhà trên đời,
‎từ Toy Poodle tới Great Dane,

235
00:33:32,969 --> 00:33:35,013
‎đều là hậu duệ của sói xám.

236
00:33:37,890 --> 00:33:42,645
‎Nhưng mối quan hệ giữa ta và nửa hoang dã
‎của chúng thì còn rất phức tạp.

237
00:33:43,813 --> 00:33:47,150
‎Truyện cổ tích dạy ta rằng
‎chúng vừa to lớn, vừa xấu xa.

238
00:33:48,026 --> 00:33:49,569
‎Hoặc láu cá và xảo quyệt.

239
00:33:51,029 --> 00:33:55,408
‎Dù chúng cũng trí tuệ và trung thành
‎như những người bạn thân của chúng ta.

240
00:34:03,583 --> 00:34:08,504
‎Trên khắp thế giới, các loài họ chó,
‎nhất là sói, đã bị quấy rầy,

241
00:34:08,588 --> 00:34:11,591
‎bị đẩy khỏi
‎những môi trường sống rộng lớn khi xưa.

242
00:34:17,679 --> 00:34:19,306
‎Nhưng chúng rất kiên cường.

243
00:34:21,309 --> 00:34:26,105
‎Chỉ cần chút thời cơ, chút đất sống
‎là các loài họ chó phục hồi được ngay.

244
00:34:27,774 --> 00:34:29,859
‎BRISTOL
‎ANH

245
00:34:29,942 --> 00:34:33,862
‎Và một số loài đã thành công vượt trội
‎trong thế giới hiện đại.

246
00:34:33,946 --> 00:34:37,617
‎CHỈ CHO CHÓ DẪN ĐƯỜNG VÀO VƯỜN

247
00:34:37,699 --> 00:34:40,203
‎Nhờ công nuôi lớn của cáo bố và cáo mẹ,

248
00:34:40,286 --> 00:34:43,246
‎một chú cáo đỏ con
‎đã sẵn sàng bước ra thế giới.

249
00:34:47,126 --> 00:34:51,380
‎Nó mới năm tháng tuổi
‎nhưng đã đang học cách tự kiếm cái ăn.

250
00:34:57,595 --> 00:34:59,847
‎Một con cáo anh, chị
‎có thể là người bạn trọn đời.

251
00:35:01,766 --> 00:35:03,017
‎Một đối tác săn mồi.

252
00:35:12,318 --> 00:35:13,444
‎CẤM CHÓ
‎TRỪ CHÓ DẪN ĐƯỜNG

253
00:35:32,880 --> 00:35:37,760
‎Để sục sạo các con phố cho hiệu quả,
‎chúng nên nhìn mẹ chúng mà học tập.

254
00:35:41,097 --> 00:35:43,808
‎Nó đã phát hiện ra
‎một nguồn thức ăn đều đặn.

255
00:35:48,354 --> 00:35:51,274
‎Cho thú hoang ăn có thể gây ra rắc rối.

256
00:35:52,817 --> 00:35:57,905
‎Nhưng biết đâu, đây sẽ là điểm khởi đầu
‎mối quan hệ mới giữa chó hoang và ta.

257
00:36:00,074 --> 00:36:03,202
‎Cũng như chuyện với chó sói
‎hàng ngàn năm trước.

258
00:36:11,669 --> 00:36:13,379
‎Còn giờ, chú cáo con hiểu ra

259
00:36:13,462 --> 00:36:16,924
‎là qua lượng thức ăn
‎ta đem bỏ hoặc chìa ra cho chúng,

260
00:36:17,008 --> 00:36:19,385
‎con người là chìa khóa sinh tồn của nó.

261
00:36:24,098 --> 00:36:26,184
‎Giỏi thích nghi, giỏi tận dụng,

262
00:36:26,267 --> 00:36:29,645
‎loài cáo đỏ
‎đã mở rộng địa bàn tới 83 quốc gia.

263
00:36:30,438 --> 00:36:31,397
‎Năm lục địa.

264
00:36:33,816 --> 00:36:38,738
‎Chúng đã thay sói trở thành
‎loài ăn thịt phổ biến nhất trên Trái Đất.

265
00:36:45,286 --> 00:36:47,955
‎Nhưng không phải loài nào
‎cũng đang sống ổn.

266
00:36:48,456 --> 00:36:51,834
‎Mất môi trường sống,
‎nạn săn bắn và bệnh tật

267
00:36:51,918 --> 00:36:56,631
‎đồng nghĩa chỉ còn chưa tới 7.000
‎cá thể chó hoang Châu Phi trưởng thành.

268
00:36:58,007 --> 00:37:01,636
‎Và tương lai của nhà chó hoang này
‎đang ngàn cân treo sợi tóc.

269
00:37:03,512 --> 00:37:05,556
‎Chúng cần tìm thức ăn.

270
00:37:07,350 --> 00:37:10,895
‎Ở các đồng cỏ Xa-van rậm rạp,
‎con mồi có vô vàn nơi để trốn.

271
00:37:14,023 --> 00:37:19,237
‎Đàn chó này phải thay đổi chiến thuật.
‎Phải tận dụng triệt để cả đàn.

272
00:37:48,891 --> 00:37:54,313
‎Chúng tách thành các tốp hai, tốp ba
‎để ép đàn linh dương Impala ra ngoài.

273
00:38:40,109 --> 00:38:41,652
‎Chó bố đã tìm ra mục tiêu.

274
00:38:54,332 --> 00:38:57,251
‎Nhưng nó cần
‎những con còn lại hoàn thành vai trò.

275
00:39:06,260 --> 00:39:08,304
‎Cuối cùng cũng thành công.

276
00:39:19,815 --> 00:39:23,527
‎Chúng xé xác con linh dương
‎thành những miếng lớn và nuốt chửng.

277
00:39:28,991 --> 00:39:30,451
‎Chúng cần ăn thật nhanh.

278
00:39:30,534 --> 00:39:34,038
‎Nếu những kẻ săn mồi khác
‎đánh hơi thấy con thú bị giết… 

279
00:39:36,499 --> 00:39:38,584
‎chúng sẽ phải từ bỏ chiến lợi phẩm.

280
00:39:43,923 --> 00:39:46,008
‎Một lần nữa, chúng lại về nhà.

281
00:39:48,511 --> 00:39:51,722
‎Nhưng lần này,
‎chúng không ra về trắng tay nữa.

282
00:39:55,184 --> 00:39:58,813
‎Trọng lượng vài con đã tăng một phần ba
‎nhờ chỗ thịt được xẻ

283
00:39:58,896 --> 00:40:00,648
‎lấp đầy bao tử chúng.

284
00:40:15,788 --> 00:40:19,208
‎Phấn khởi đến thế này
‎thì chỉ có thể vì một lý do thôi.

285
00:40:43,649 --> 00:40:46,360
‎Không như sói,
‎trong nhà này không xét thứ bậc.

286
00:40:48,279 --> 00:40:51,240
‎Chó con hay bảo mẫu cũng ăn như nhau.

287
00:41:03,210 --> 00:41:05,087
‎Hôm nay là một ngày hân hoan.

288
00:41:07,590 --> 00:41:10,801
‎Và tương lai của đàn chó con này
‎đã vững chắc hơn chút.

289
00:41:13,929 --> 00:41:19,393
‎Với chó hoang Châu Phi, sự sống phụ thuộc
‎vào một tập thể quả cảm, ngoan cường.

290
00:41:23,397 --> 00:41:25,774
‎Nhưng dù là đi săn theo bầy hay đơn độc,

291
00:41:26,275 --> 00:41:31,155
‎tất cả rốt cuộc vẫn trông ở sức mạnh
‎từ sự trung thành bất khuất của bố và mẹ.

292
00:41:36,285 --> 00:41:38,787
‎Vì thế các loài họ chó mới thành công vậy.

293
00:41:39,663 --> 00:41:43,667
‎Và vì thế chúng mới chiếm
‎vị trí đặc biệt đến vậy trong trái tim ta.

294
00:42:36,136 --> 00:42:41,141
‎Biên dịch: Joy Ng