1
00:00:06,256 --> 00:00:11,177
NETFLIX - SERIAL DOKUMENTALNY

2
00:00:34,034 --> 00:00:35,577
Władcy nieba.

3
00:00:44,836 --> 00:00:46,379
Symbole wolności.

4
00:00:50,884 --> 00:00:52,927
Niezrównani łowcy.

5
00:00:57,724 --> 00:01:01,728
Myślimy o ptakach drapieżnych
jako o bezwzględnych zabójcach.

6
00:01:06,733 --> 00:01:09,110
Ale jest też druga strona medalu.

7
00:01:12,447 --> 00:01:14,365
Są niespodziewanie inteligentne.

8
00:01:16,076 --> 00:01:17,827
Zaskakująco się adaptują.

9
00:01:21,998 --> 00:01:23,625
I są bardziej troskliwe,

10
00:01:24,250 --> 00:01:25,960
niż się spodziewacie.

11
00:01:34,302 --> 00:01:38,431
PTAKI DRAPIEŻNE

12
00:01:39,766 --> 00:01:44,104
GÓRNA MISSISIPI, USA

13
00:01:48,566 --> 00:01:49,776
Jest środek zimy.

14
00:01:53,822 --> 00:01:57,200
Samica bielika amerykańskiego ma skurcze.

15
00:02:02,330 --> 00:02:05,041
Jej jaja wykluwają się po 35 dniach.

16
00:02:10,088 --> 00:02:11,589
Wysiaduje je teraz,

17
00:02:12,924 --> 00:02:14,843
by młode pojawiły się na wiosnę.

18
00:02:20,974 --> 00:02:24,727
Ale o tej porze roku
pogoda szybko się zmienia.

19
00:02:41,661 --> 00:02:45,707
Niechronione jaja
zamarzłyby w kilka minut.

20
00:02:53,464 --> 00:02:56,176
Ale bieliki amerykańskie są twarde.

21
00:03:00,555 --> 00:03:03,933
Zrobi wszystko, by chronić jaja.

22
00:03:12,275 --> 00:03:13,818
Ale nie jest w tym sama.

23
00:03:19,407 --> 00:03:21,201
To jej życiowy partner.

24
00:03:26,080 --> 00:03:31,252
Para, która poświęciła życie
wychowaniu kolejnego pokolenia myśliwych.

25
00:03:38,551 --> 00:03:44,057
Istnieje ponad 300 gatunków
ptaków drapieżnych.

26
00:03:45,058 --> 00:03:48,895
Od największych o rozpiętości skrzydeł
sięgającej trzech metrów,

27
00:03:50,230 --> 00:03:53,816
po najmniejsze, nie większe od motyla.

28
00:03:55,860 --> 00:03:59,197
Tam, gdzie żyją, rządzą całym niebem.

29
00:04:00,365 --> 00:04:02,242
Od gęstej dżungli

30
00:04:03,660 --> 00:04:05,578
po zamarzniętą Arktykę.

31
00:04:07,080 --> 00:04:08,456
Od suchych pustyń…

32
00:04:10,833 --> 00:04:12,752
aż po wysokie góry.

33
00:04:14,212 --> 00:04:16,714
Wszystkie z nich to mięsożercy

34
00:04:17,674 --> 00:04:19,759
dysponujący tą samą bronią.

35
00:04:21,761 --> 00:04:24,430
Sposób ich polowania
i różnorodność pożywienia

36
00:04:25,932 --> 00:04:31,521
stworzyły niesamowitą kolekcję
powietrznych zabójców.

37
00:04:34,565 --> 00:04:38,569
FOREST OF DEAN, WIELKA BRYTANIA

38
00:04:41,698 --> 00:04:43,408
Brak przestrzeni do lotu

39
00:04:44,951 --> 00:04:46,911
i wiele miejsc do ukrycia

40
00:04:47,870 --> 00:04:51,124
sprawiają, że polowanie
jest tu prawie niemożliwe.

41
00:04:53,209 --> 00:04:56,379
Ale nie dla króla lasu.

42
00:05:05,847 --> 00:05:07,181
To jastrząb zwyczajny.

43
00:05:13,271 --> 00:05:15,815
Uzbrojony we wszystkie
potrzebne narzędzia.

44
00:05:18,985 --> 00:05:20,987
Przeszywające widzenie obuoczne,

45
00:05:22,739 --> 00:05:25,450
ostry, haczykowaty dziób
do rozrywania ofiar

46
00:05:26,993 --> 00:05:31,247
i duże, zakrzywione szpony
do ich chwytania.

47
00:05:35,418 --> 00:05:37,086
To podstawowe wyposażenie.

48
00:05:40,006 --> 00:05:41,632
To, co go wyróżnia,

49
00:05:42,550 --> 00:05:45,011
to sposób polowania na ofiarę.

50
00:05:55,688 --> 00:05:56,939
Kilka machnięć

51
00:05:58,524 --> 00:06:00,443
i osiąga 50 km/h.

52
00:06:02,945 --> 00:06:05,573
Żadne zwierzę nie przyspiesza tak szybko.

53
00:06:09,619 --> 00:06:13,289
Używając ogona jako hamulca,
potrafi skręcić niemal w miejscu.

54
00:06:16,376 --> 00:06:18,002
Skrócone skrzydła

55
00:06:18,753 --> 00:06:20,630
wcisną się w każdą szczelinę.

56
00:06:24,050 --> 00:06:26,928
Musi zaatakować cel,
nim zdąży się on schować.

57
00:06:40,817 --> 00:06:43,903
Niski lot pozwala pozostać w ukryciu.

58
00:06:54,205 --> 00:06:56,457
Jeśli nie uda się za pierwszym razem…

59
00:06:58,501 --> 00:07:00,378
jastrzębie są nie tylko zwinne…

60
00:07:04,006 --> 00:07:05,341
ale też cierpliwe.

61
00:07:24,861 --> 00:07:27,947
Jastrzębie żyjące w lasach
na całej półkuli północnej

62
00:07:28,030 --> 00:07:31,492
zawdzięczają swoje powodzenie
niesamowitej zwinności.

63
00:07:34,579 --> 00:07:36,664
Ale jeśli chodzi o czystą prędkość…

64
00:07:38,749 --> 00:07:39,917
kolejny drapieżnik

65
00:07:41,085 --> 00:07:42,336
nie ma sobie równych.

66
00:07:48,050 --> 00:07:50,011
To najszybsze zwierzę na Ziemi,

67
00:07:51,429 --> 00:07:53,014
sokół wędrowny.

68
00:08:02,273 --> 00:08:05,443
Osiąga prędkość ponad 380 km/h,

69
00:08:06,736 --> 00:08:07,862
pikując na ofiarę.

70
00:08:13,075 --> 00:08:18,039
Sokoły wędrowne są tak skuteczne,
że można je znaleźć na całym świecie.

71
00:08:19,582 --> 00:08:23,294
WYE VALLEY, WIELKA BRYTANIA

72
00:08:24,587 --> 00:08:27,006
Ich ulubionym środowiskiem są klify.

73
00:08:28,966 --> 00:08:32,178
Z nich można z łatwością zauważyć
potencjalną ofiarę.

74
00:08:38,935 --> 00:08:45,191
I tworzą prądy wstępujące,
dzięki którym sokoły nabierają wysokości,

75
00:08:45,274 --> 00:08:47,193
zanim zaatakują z góry.

76
00:09:01,832 --> 00:09:06,087
Powodzenie większości ptaków drapieżnych
zależy od umiejętności latania.

77
00:09:08,881 --> 00:09:10,007
WYSOKI WELD, RPA

78
00:09:10,091 --> 00:09:13,135
Ale zawsze jest ktoś,
kto musi się wyłamać.

79
00:09:20,017 --> 00:09:22,436
Poznajcie samicę sekretarza.

80
00:09:28,442 --> 00:09:30,486
Nie jest to typowy ptak drapieżny.

81
00:09:36,492 --> 00:09:37,743
To drapieżnik

82
00:09:38,703 --> 00:09:40,037
na szczudłach.

83
00:09:43,165 --> 00:09:45,710
Ma wzrost siedmioletniego dziecka.

84
00:09:51,340 --> 00:09:53,009
Umie latać,

85
00:09:53,884 --> 00:09:56,387
ale woli się przechadzać.

86
00:09:58,889 --> 00:10:01,517
Do 30 kilometrów dziennie.

87
00:10:12,278 --> 00:10:14,697
Długie nogi nie służą tylko do chodzenia.

88
00:10:16,115 --> 00:10:18,242
Pomagają też zajrzeć w wysoką trawę.

89
00:10:30,129 --> 00:10:32,298
Wygląda trochę niezgrabnie…

90
00:10:35,676 --> 00:10:37,011
ale to tylko pozory.

91
00:10:50,775 --> 00:10:52,693
Ten kopniak jest zabójczy.

92
00:10:56,405 --> 00:10:59,450
Uwalnia 20 kilogramów siły

93
00:11:00,576 --> 00:11:02,370
szybciej niż mgnienie oka.

94
00:11:03,788 --> 00:11:05,873
Musi działać szybko.

95
00:11:06,874 --> 00:11:10,670
Ten żywy welociraptor jest także mamą.

96
00:11:15,591 --> 00:11:18,427
Ma dwa prawie dorosłe pisklęta.

97
00:11:19,303 --> 00:11:20,930
Są bez przerwy głodne.

98
00:11:28,729 --> 00:11:31,357
Obowiązki wychowawcze
bielika amerykańskiego

99
00:11:31,440 --> 00:11:32,942
są coraz trudniejsze.

100
00:11:44,161 --> 00:11:49,333
Gdy tylko śnieg znika,
nadchodzi magiczna chwila.

101
00:11:53,879 --> 00:11:56,549
Wykluwają się dwa pisklaki.

102
00:12:07,768 --> 00:12:09,103
Niezależnie od pogody…

103
00:12:13,399 --> 00:12:14,483
i o każdej porze…

104
00:12:17,319 --> 00:12:19,613
mama chroni je najlepiej, jak potrafi.

105
00:12:21,198 --> 00:12:25,369
Ale z tymi szponami
musi zachować ostrożność.

106
00:12:30,040 --> 00:12:32,501
Dorosłe osobniki na zmianę wysiadują jaja

107
00:12:34,378 --> 00:12:35,796
i zdobywają pożywienie.

108
00:12:46,265 --> 00:12:50,394
Zamienne rodzicielstwo
daje młodym najlepszy start.

109
00:13:01,363 --> 00:13:05,201
Cztery dni później
wykluwa się ostatnie pisklę.

110
00:13:08,412 --> 00:13:11,248
Najstarsze pisklę
waży dwa razy więcej od niego.

111
00:13:12,541 --> 00:13:16,712
Jeśli rodzice nie zapewnią mu
znaczącej ilości pożywienia,

112
00:13:17,755 --> 00:13:21,091
najmłodsze z rodzeństwa
nie przeżyje zbyt długo.

113
00:13:24,178 --> 00:13:27,556
Ptaki drapieżne
są najbardziej bezbronne w gnieździe.

114
00:13:32,853 --> 00:13:36,690
PUSTYNIA KALAHARI, AFRYKA POŁUDNIOWA

115
00:13:36,774 --> 00:13:39,985
Pisklęta wkrótce zginą
na tej spieczonej pustyni…

116
00:13:42,404 --> 00:13:44,949
chyba że znajdą schronienie przed słońcem.

117
00:13:49,453 --> 00:13:53,290
Tkacze budują wielkie zbiorowe gniazda.

118
00:13:57,503 --> 00:14:00,297
W środku jest
do dziewięciu stopni chłodniej.

119
00:14:03,843 --> 00:14:06,554
Nie tylko tkacze na tym korzystają.

120
00:14:10,391 --> 00:14:14,144
Ich gniazdo zwabiło
parę sokolików czerwonookich.

121
00:14:15,688 --> 00:14:18,482
Te jedne
z najmniejszych drapieżników świata,

122
00:14:18,566 --> 00:14:22,820
a zarazem niecodzienni dzicy lokatorzy,
wykorzystują ciężką pracę tkaczy.

123
00:14:29,869 --> 00:14:33,289
Czasem je nawet zjadają.

124
00:14:37,084 --> 00:14:39,336
Mówiąc o sąsiadach z piekła rodem,

125
00:14:40,963 --> 00:14:43,799
tkacze mają jeszcze większe problemy.

126
00:14:46,385 --> 00:14:50,890
Ten tętniący życiem ul
przyciąga różne drapieżniki.

127
00:15:17,166 --> 00:15:19,501
Tkacze wydają się bezbronne,

128
00:15:21,128 --> 00:15:23,255
ale dysponują siłami bezpieczeństwa…

129
00:15:32,848 --> 00:15:35,392
zdolnymi odeprzeć każdy atak.

130
00:15:57,414 --> 00:15:59,667
Sokoliki są wielkości ludzkiej pięści,

131
00:16:00,626 --> 00:16:02,878
ale potrafią zadać nokautujący cios.

132
00:16:19,520 --> 00:16:23,899
Na szczęście ci zaciekli wojownicy
okazują pewną powściągliwość.

133
00:16:25,734 --> 00:16:28,153
Zabijają tylko kilka tkaczy na sezon.

134
00:16:29,780 --> 00:16:33,450
Zwykle w okolicy
jest mnóstwo innego pożywienia.

135
00:16:38,247 --> 00:16:42,459
Życie z dobrze znanym wrogiem
to dla tkaczy mniejsze zło.

136
00:16:43,961 --> 00:16:47,548
A dla małych sokolików
to doskonałe rozwiązanie,

137
00:16:47,631 --> 00:16:51,510
zapewniające pokarm i schronienie
na jałowej pustyni.

138
00:17:06,275 --> 00:17:10,529
AMAZONIA, GUJANA FRANCUSKA

139
00:17:12,489 --> 00:17:14,992
W tym odległym zakątku
Ameryki Południowej…

140
00:17:17,202 --> 00:17:18,954
życie jest tak zróżnicowane,

141
00:17:19,663 --> 00:17:22,499
że każde stworzenie
potrzebuje swojego kąta.

142
00:17:38,724 --> 00:17:41,060
Na szczycie łańcucha pokarmowego

143
00:17:41,143 --> 00:17:43,979
znajduje się tu
siedmiokilogramowa harpia wielka.

144
00:17:46,732 --> 00:17:51,278
Ale inny tutejszy ptak drapieżny
stosuje trochę nietypowe techniki.

145
00:17:54,948 --> 00:17:57,326
To karakara białobrzucha.

146
00:18:01,038 --> 00:18:03,332
Gdy karakary wyczuwają zagrożenie,

147
00:18:04,583 --> 00:18:06,418
informują o nim wszystkich.

148
00:18:11,006 --> 00:18:14,468
To wystarczy, by odstraszyć
najgroźniejszego drapieżnika.

149
00:18:26,438 --> 00:18:31,443
Uważa się je za najbardziej towarzyskie
i najinteligentniejsze drapieżniki.

150
00:18:33,153 --> 00:18:38,117
Dzięki tej kombinacji mogą pokonać ofiarę,
której nawet harpia by nie tknęła.

151
00:18:47,918 --> 00:18:48,919
Osy.

152
00:18:54,007 --> 00:18:56,135
Najlepiej zostawić je w spokoju.

153
00:19:02,599 --> 00:19:04,143
Ale dzięki współpracy

154
00:19:05,394 --> 00:19:07,729
karakary opracowują plan.

155
00:19:13,944 --> 00:19:16,280
Po pierwsze, bezpośrednie podejście.

156
00:19:24,329 --> 00:19:26,123
Gdy gniazdo się poruszy,

157
00:19:27,708 --> 00:19:30,627
żądlące owady wściekle zaatakują.

158
00:19:36,008 --> 00:19:38,468
Pora na bezczelne włamanie z kradzieżą.

159
00:19:43,307 --> 00:19:45,184
Potrzeba odwagi, by to zrobić.

160
00:19:52,816 --> 00:19:54,443
Ale odrobina odwagi

161
00:19:55,861 --> 00:19:57,237
w zupełności wystarczy.

162
00:20:02,159 --> 00:20:04,536
Jeśli jedna karakara zniesie ból,

163
00:20:05,370 --> 00:20:08,874
w końcu osy porzucą gniazdo.

164
00:20:17,883 --> 00:20:22,262
Te papieropodobne konstrukcje
są pożywne jak tektura…

165
00:20:26,391 --> 00:20:28,060
ale w ich wnętrzach

166
00:20:28,852 --> 00:20:31,313
czekają pulchne, soczyste larwy.

167
00:20:37,694 --> 00:20:41,156
Odwaga jednej karakary
przynosi korzyść całej drużynie.

168
00:20:44,868 --> 00:20:48,830
Gdy się nasyci, reszta podzieli się łupem.

169
00:20:54,586 --> 00:20:56,171
W samą porę.

170
00:21:03,845 --> 00:21:06,223
Życie w lesie deszczowym jest ciężkie.

171
00:21:10,852 --> 00:21:13,063
Ale karakary mają przewagę nad innymi

172
00:21:14,106 --> 00:21:16,692
dzięki wytrwałości i pracy zespołowej.

173
00:21:23,615 --> 00:21:26,743
Większość ptaków drapieżnych
nie współpracuje ze sobą.

174
00:21:33,583 --> 00:21:36,962
Nawet w gnieździe
konkurencja jest zacięta.

175
00:21:41,383 --> 00:21:45,804
Pisklęta bielików amerykańskich
rosną o 20 procent każdego dnia.

176
00:21:52,686 --> 00:21:55,772
Ale najmłodsze ma problem, by nadążyć.

177
00:22:00,444 --> 00:22:01,737
Podczas karmienia

178
00:22:02,779 --> 00:22:04,781
zawsze jest na końcu kolejki.

179
00:22:11,371 --> 00:22:16,084
Za dwa miesiące
pisklęta muszą być dziesięć razy większe

180
00:22:16,168 --> 00:22:17,794
i gotowe do lotu.

181
00:22:20,964 --> 00:22:26,553
Ale jeśli zabraknie pożywienia,
starsze rodzeństwo zaatakuje młodsze.

182
00:22:29,598 --> 00:22:32,017
Trzy pisklęta rzadko są w stanie przeżyć.

183
00:22:37,314 --> 00:22:42,569
Rodzice ciężko pracują,
by utrzymać dzieci przy życiu.

184
00:22:49,743 --> 00:22:50,994
GÓRY SMOCZE, RPA

185
00:22:51,078 --> 00:22:55,791
Znalezienie wystarczającej ilości pokarmu
to dla ptaków drapieżnych ciągła walka.

186
00:22:58,835 --> 00:23:01,546
Choć niektóre
sprawiają wrażenie, że to łatwe.

187
00:23:11,848 --> 00:23:13,683
Sępy używają termiki,

188
00:23:15,143 --> 00:23:18,605
słupów ciepłego powietrza,
by nabrać wysokości.

189
00:23:21,983 --> 00:23:25,862
Kiedy już ją osiągną,
potrafią przelecieć 160 kilometrów

190
00:23:25,946 --> 00:23:28,490
bez najmniejszego ruchu skrzydeł.

191
00:23:33,870 --> 00:23:38,458
Po drodze wykorzystują
świetny wzrok do szukania pożywienia.

192
00:23:48,343 --> 00:23:50,595
Sępy to padlinożercy.

193
00:24:00,230 --> 00:24:03,191
Ucztowanie na zwłokach
przyniosło im złą sławę,

194
00:24:03,275 --> 00:24:07,237
ale to jedyne ptaki drapieżne,
które nigdy nie zabijają.

195
00:24:10,907 --> 00:24:14,619
Wykonują niezbędną pracę
jako ekipa sprzątająca.

196
00:24:20,459 --> 00:24:23,753
Wygląda to na chaos,
ale panuje tu hierarchia.

197
00:24:25,380 --> 00:24:29,759
W samej Afryce Południowej
żyje dziewięć gatunków sępów.

198
00:24:30,469 --> 00:24:32,762
Każdy odgrywa swoją rolę.

199
00:24:34,306 --> 00:24:36,475
Najpierw zawodnicy wagi średniej.

200
00:24:37,142 --> 00:24:38,685
Sępy afrykańskie.

201
00:24:46,651 --> 00:24:53,492
Stadnie pożerają większość padliny,
organy wewnętrzne i mięso.

202
00:25:02,000 --> 00:25:04,044
Teraz zawodnicy wagi ciężkiej.

203
00:25:05,795 --> 00:25:11,259
Sępy uszate ważą ponad siedem kilogramów
i są jednymi z największych w Afryce.

204
00:25:13,595 --> 00:25:17,098
Gdy się pojawiają,
wszyscy schodzą im z drogi.

205
00:25:20,936 --> 00:25:24,356
Ich potężne dzioby
rozrywają więzadła i skórę,

206
00:25:25,607 --> 00:25:30,153
udostępniając kolejne części padliny
dla ostatnich w kolejce.

207
00:25:32,364 --> 00:25:33,573
To waga lekka.

208
00:25:36,117 --> 00:25:38,703
Sępy brunatne na ringu trzymają się lin.

209
00:25:39,371 --> 00:25:43,542
Wykradają resztki,
cierpliwie czekając na swoją kolej.

210
00:25:46,962 --> 00:25:48,588
Gdy wszyscy skończą,

211
00:25:49,548 --> 00:25:52,467
ich małe dzioby oczyszczają kości do cna.

212
00:25:55,804 --> 00:25:59,975
Sępy odwalają brudną robotę,
by utrzymać naszą planetę w czystości.

213
00:26:03,812 --> 00:26:06,565
Ich żołądki są kwaśne jak akumulatory

214
00:26:06,648 --> 00:26:10,068
i neutralizują zjadane bakterie i wirusy.

215
00:26:11,778 --> 00:26:16,116
Likwidują miejsca do rozmnażania
dla owadów roznoszących choroby.

216
00:26:23,415 --> 00:26:24,916
Potrzebujemy sępów,

217
00:26:26,167 --> 00:26:28,086
ale ich liczebność szybko spada.

218
00:26:29,212 --> 00:26:34,926
W ciągu zaledwie 15 lat
zginęło 97 procent sępów w Indiach.

219
00:26:36,595 --> 00:26:42,809
Otruły się, żywiąc się padliną bydła
leczonego Diklofenakiem.

220
00:26:45,478 --> 00:26:48,565
Kiedy dzikie psy zajęły ich miejsce,

221
00:26:48,648 --> 00:26:53,194
wzrosła liczba przypadków wścieklizny,
gruźlicy i wąglika.

222
00:26:55,864 --> 00:26:58,533
Podobny los spotkał inne ptaki drapieżne.

223
00:27:00,994 --> 00:27:05,248
W latach 50. XX wieku
DDT było popularnym środkiem owadobójczym.

224
00:27:06,249 --> 00:27:09,836
Miało jednak druzgocący wpływ
na jaja bielików amerykańskich

225
00:27:10,629 --> 00:27:13,965
i prawie wytępiło ten ikoniczny gatunek.

226
00:27:16,551 --> 00:27:20,972
Gdy ludzie zdali sobie sprawę
z wpływu tego środka, wycofano go.

227
00:27:22,265 --> 00:27:27,145
W ciągu 50 lat
populacja bielików wzrosła siedmiokrotnie.

228
00:27:32,359 --> 00:27:35,236
Ale wiele ptaków drapieżnych
jest wciąż w opałach.

229
00:27:39,240 --> 00:27:43,787
Są prześladowane jako zagrożenie
dla bydła i zwierzyny łownej.

230
00:27:45,580 --> 00:27:47,415
Gdy ich siedliska są niszczone,

231
00:27:49,250 --> 00:27:51,127
tracą pożywienie i schronienie.

232
00:27:54,464 --> 00:27:57,634
Ale nie wszystkie tak cierpią
we współczesnym świecie.

233
00:28:02,389 --> 00:28:06,434
LONDYN, WIELKA BRYTANIA

234
00:28:09,938 --> 00:28:13,191
Nie wygląda to
na wymarzony świat dla drapieżnika.

235
00:28:18,113 --> 00:28:20,031
Ale to kraina możliwości

236
00:28:20,990 --> 00:28:23,535
dla tych,
którzy potrafią się przystosować.

237
00:28:28,665 --> 00:28:30,166
W samym sercu miasta

238
00:28:30,750 --> 00:28:36,756
stoją słynne kominy elektrowni Battersea,
wysokie na ponad 100 metrów.

239
00:28:39,426 --> 00:28:42,679
To dom dla pary sokołów wędrownych.

240
00:28:46,433 --> 00:28:49,185
Betonowe ściany elektrowni to ich klify.

241
00:28:55,567 --> 00:28:57,736
Życie w mieście ma swoje zalety.

242
00:29:03,533 --> 00:29:08,037
Jest tu tyle światła,
że sokoły mogą polować nocą.

243
00:29:17,922 --> 00:29:21,384
Para rozdziela się,
by pokryć większy teren.

244
00:29:29,100 --> 00:29:34,397
Samica sokoła to większa,
bardziej doświadczona nocna łowczyni.

245
00:29:45,158 --> 00:29:48,161
Jej wzrok jest
ponad dwa razy ostrzejszy od naszego

246
00:29:49,162 --> 00:29:51,289
dzięki oczom tak dużym,

247
00:29:51,956 --> 00:29:54,250
że stykają się ze sobą w czaszce.

248
00:29:56,377 --> 00:29:59,547
Kołysząc głową, namierza swój cel.

249
00:30:01,758 --> 00:30:05,261
Ale ściganie gołębi w mieście
niesie za sobą ryzyko.

250
00:30:09,140 --> 00:30:12,018
Pikowanie wśród tylu budynków
jest niebezpieczne.

251
00:30:16,564 --> 00:30:20,485
Zmusza to miejskie sokoły
do polowania w trudniejszy sposób.

252
00:30:31,830 --> 00:30:33,164
Rozpoczyna się pościg.

253
00:30:35,917 --> 00:30:39,587
Drapieżnik i ofiara
mają bardziej wyrównane szanse.

254
00:30:46,970 --> 00:30:48,763
Ale nawet bez pikowania,

255
00:30:50,390 --> 00:30:51,891
nawet w nocy…

256
00:30:56,771 --> 00:31:00,108
ten wspaniały myśliwy
rzadko daje się wymanewrować.

257
00:31:08,449 --> 00:31:12,328
Sokoły wędrowne rozprzestrzeniły się
po miastach całego świata,

258
00:31:13,288 --> 00:31:15,206
od Nowego Jorku po Sydney.

259
00:31:17,250 --> 00:31:21,087
Z każdym sezonem lęgowym
ich populacja rośnie.

260
00:31:31,306 --> 00:31:33,099
W gnieździe bielików

261
00:31:34,267 --> 00:31:36,185
pisklęta przeszły długą drogę.

262
00:31:37,520 --> 00:31:39,063
Cała trójka.

263
00:31:40,148 --> 00:31:42,025
Wszystkie rosną w siłę.

264
00:31:44,402 --> 00:31:47,906
W końcu rosną im sterówki.

265
00:31:50,116 --> 00:31:54,120
Przetrwanie piskląt
to testament mamy i taty.

266
00:31:56,122 --> 00:31:59,042
Pracowali niestrudzenie przez pół roku.

267
00:32:03,087 --> 00:32:05,340
Ale teraz przynoszą mniej pożywienia…

268
00:32:07,508 --> 00:32:11,471
dając młodym do wiadomości,
że pora opuścić gniazdo.

269
00:32:15,934 --> 00:32:18,353
Sztuka latania wymaga treningu.

270
00:32:27,695 --> 00:32:29,364
Warunki muszą sprzyjać.

271
00:32:34,202 --> 00:32:37,997
Gdy się przejaśnia,
są o wiele bardziej zdeterminowane.

272
00:32:49,676 --> 00:32:52,679
Ale świat poza gniazdem
jest nowy i dezorientujący.

273
00:33:02,772 --> 00:33:05,608
Inne ptaki
są wrogo nastawione do drapieżników.

274
00:33:08,820 --> 00:33:11,406
Młode boją się
zapuszczać daleko od rodziny.

275
00:33:14,409 --> 00:33:15,660
Nabranie pewności…

276
00:33:17,453 --> 00:33:18,746
wymaga czasu.

277
00:33:22,625 --> 00:33:26,963
To dopiero początek
długiej podróży w dorosłość.

278
00:33:34,804 --> 00:33:38,725
Na szczęście przez jakiś czas
rodzice będą mieli je na oku.

279
00:33:44,272 --> 00:33:48,026
Ptaki drapieżne
nie są urodzonymi mordercami.

280
00:33:50,778 --> 00:33:53,489
Potrzebują czasu
na doskonalenie umiejętności.

281
00:33:57,618 --> 00:34:04,125
Od trzech miesięcy pisklęta sekretarza
otrzymywały wszystko od rodziców.

282
00:34:06,961 --> 00:34:10,381
Teraz muszą same o siebie zadbać.

283
00:34:15,386 --> 00:34:17,722
Jedno młode prowadzi atak.

284
00:34:21,976 --> 00:34:23,561
Rodzeństwo idzie za nim.

285
00:34:25,354 --> 00:34:26,481
Pora na polowanie.

286
00:34:30,485 --> 00:34:32,612
Tu potrzebna jest spostrzegawczość

287
00:34:33,362 --> 00:34:34,989
i spora ilość chodzenia.

288
00:34:40,953 --> 00:34:43,581
Niełatwo coś złapać.

289
00:35:07,730 --> 00:35:09,398
W końcu się udało.

290
00:35:11,818 --> 00:35:14,695
Ale jedna mała jaszczurka
to ledwie przekąska.

291
00:35:18,074 --> 00:35:20,368
Na szczęście jest jeszcze mama.

292
00:35:30,086 --> 00:35:33,172
Będzie karmiła młode
przez kolejne dwa miesiące…

293
00:35:35,675 --> 00:35:37,301
by fajtłapowata młodzież

294
00:35:38,636 --> 00:35:40,596
nauczyła się zabójczych metod,

295
00:35:42,348 --> 00:35:43,599
tak jak mama.

296
00:35:48,187 --> 00:35:51,190
Niewiele ptaków ma tak oddanych rodziców.

297
00:35:56,863 --> 00:36:00,783
Ptaki drapieżne spędzają kawał życia
na wychowywaniu młodych.

298
00:36:03,786 --> 00:36:05,830
Zapewniają ochronę

299
00:36:06,789 --> 00:36:08,457
i z trudem zdobywają pokarm,

300
00:36:09,959 --> 00:36:11,419
by pewnego dnia

301
00:36:12,253 --> 00:36:16,549
ich pisklęta mogły
przetrwać na własną rękę.

302
00:36:22,638 --> 00:36:27,018
GÓRNA MISSISIPI, USA

303
00:36:27,101 --> 00:36:28,186
Późna jesień.

304
00:36:32,648 --> 00:36:36,360
Setki bielików amerykańskich
przybyły z daleka…

305
00:36:38,779 --> 00:36:41,532
by polować na migrujące ptactwo wodne.

306
00:36:46,370 --> 00:36:49,248
Młode orły muszą nabrać siły.

307
00:36:55,379 --> 00:36:58,299
Nie dostaną więcej jałmużny od rodziców.

308
00:37:01,469 --> 00:37:04,180
Muszą patrzeć i się uczyć.

309
00:37:08,893 --> 00:37:13,898
Szybując pod wiatr,
dorosły osobnik wybiera moment uderzenia.

310
00:37:16,067 --> 00:37:18,319
Łyski amerykańskie szybko znikają.

311
00:37:21,656 --> 00:37:23,783
Ale w końcu muszą się wynurzyć.

312
00:37:34,210 --> 00:37:35,753
Trudno złapać zdobycz.

313
00:37:37,213 --> 00:37:39,632
A jeszcze trudniej ją utrzymać.

314
00:37:48,140 --> 00:37:50,893
Lepiej się poddać, niż zaryzykować walkę.

315
00:37:57,066 --> 00:37:59,819
Czas wykorzystać
zdobytą wiedzę w praktyce.

316
00:38:19,797 --> 00:38:23,175
Sztuczka polega na tym,
żeby zaskoczyć którąś łyskę.

317
00:38:26,679 --> 00:38:28,180
Łatwo powiedzieć.

318
00:38:40,151 --> 00:38:42,445
Z każdym nieudanym chwytem…

319
00:38:44,447 --> 00:38:46,699
z każdą łyską, która uciekła…

320
00:38:48,659 --> 00:38:50,328
dopracowuje wyczucie czasu

321
00:38:51,787 --> 00:38:53,372
i kąt natarcia.

322
00:39:11,599 --> 00:39:13,142
Nareszcie.

323
00:39:16,312 --> 00:39:18,439
Ale jest tak skupiony na ucieczce,

324
00:39:19,690 --> 00:39:21,150
że popełnia błąd.

325
00:39:23,319 --> 00:39:24,362
A teraz

326
00:39:26,113 --> 00:39:27,865
ma już konkurencję.

327
00:39:34,163 --> 00:39:37,708
Młody chce odzyskać swoją nagrodę.

328
00:39:46,050 --> 00:39:48,469
Ale to nie jego dzień.

329
00:39:51,013 --> 00:39:53,224
A dni są coraz krótsze.

330
00:39:57,853 --> 00:39:59,730
Gdy temperatura spada,

331
00:39:59,814 --> 00:40:02,775
orły potrzebują więcej energii,
by utrzymać ciepło.

332
00:40:06,237 --> 00:40:08,489
Ale on nadal nic nie upolował.

333
00:40:11,742 --> 00:40:15,371
Mniej niż połowa młodych orłów
przeżywa pierwszą zimę.

334
00:40:19,583 --> 00:40:22,002
Teraz albo nigdy.

335
00:40:47,528 --> 00:40:48,654
Tym razem…

336
00:40:51,073 --> 00:40:52,658
nie odpuszcza.

337
00:41:01,584 --> 00:41:03,544
Zaledwie kilka miesięcy temu

338
00:41:03,627 --> 00:41:07,089
te orły pojawiły się na świecie
jako bezbronne pisklęta.

339
00:41:08,674 --> 00:41:13,053
Dzięki instynktowi zabójcy
i niesamowitemu oddaniu ich rodziców

340
00:41:14,013 --> 00:41:17,683
stały się
pełnoprawnymi ptakami drapieżnymi.

341
00:41:22,730 --> 00:41:26,317
Białe upierzenie głowy pojawi się
dopiero po pięciu latach.

342
00:41:29,069 --> 00:41:32,698
Wtedy będą gotowe założyć własną rodzinę…

343
00:41:37,369 --> 00:41:39,246
i przekazać swoje umiejętności…

344
00:41:41,874 --> 00:41:43,542
kolejnemu pokoleniu.

345
00:42:33,008 --> 00:42:34,885
Napisy: Tomasz Suchoń