1
00:00:06,297 --> 00:00:11,261
NETFLIX - SERIAL DOKUMENTALNY

2
00:00:20,145 --> 00:00:23,898
Najpotężniejsze drapieżniki
stąpające po Ziemi.

3
00:00:27,277 --> 00:00:29,946
Ale potrzeba czegoś więcej
niż brutalnej siły…

4
00:00:35,076 --> 00:00:36,703
by dotrzeć na szczyt.

5
00:00:38,288 --> 00:00:40,123
Dzięki niezwykłej inteligencji

6
00:00:41,291 --> 00:00:44,210
i wykorzystywaniu każdej okazji

7
00:00:45,837 --> 00:00:49,883
niedźwiedzie rządzą
najbardziej nieprzyjaznymi terenami.

8
00:00:55,013 --> 00:00:58,641
Ale młode nie rodzą się
z umiejętnościami przetrwania.

9
00:01:00,894 --> 00:01:02,395
Trzeba je ich nauczyć.

10
00:01:04,814 --> 00:01:08,109
Niedźwiedzicę czeka trudne zadanie,

11
00:01:08,193 --> 00:01:11,571
by przygotować młode
na stawienie czoła światu.

12
00:01:19,871 --> 00:01:22,165
NIEDŹWIEDZIE

13
00:01:25,126 --> 00:01:28,379
MASSACHUSETTS, USA

14
00:01:32,425 --> 00:01:34,636
Zamknięte w lodowym uścisku

15
00:01:36,471 --> 00:01:37,972
północne lasy

16
00:01:38,932 --> 00:01:40,016
trwają w bezruchu.

17
00:01:42,143 --> 00:01:43,103
Panuje tu cisza.

18
00:01:44,854 --> 00:01:46,648
Nic nie wskazuje na to,

19
00:01:48,149 --> 00:01:50,068
że pod śnieżną kołdrą

20
00:01:50,860 --> 00:01:53,404
śpi olbrzymka.

21
00:02:02,288 --> 00:02:03,748
Oddycha powoli.

22
00:02:09,379 --> 00:02:11,923
Jej serce bije tylko osiem razy na minutę.

23
00:02:15,301 --> 00:02:17,345
Od jesieni nic nie jadła.

24
00:02:19,973 --> 00:02:21,349
Od trzech miesięcy

25
00:02:21,933 --> 00:02:25,603
ta samica niedźwiedzia czarnego
jest w stanie hibernacji.

26
00:02:29,858 --> 00:02:31,609
Co jeszcze bardziej cudowne…

27
00:02:34,529 --> 00:02:39,993
trzy tygodnie temu
obudziła się na chwilkę, by urodzić

28
00:02:40,660 --> 00:02:41,911
trzy młode.

29
00:02:48,835 --> 00:02:52,630
Każde z nich waży tyle, co puszka zupy.

30
00:03:00,889 --> 00:03:04,267
Samica żyje tylko dzięki zapasom tłuszczu,

31
00:03:05,059 --> 00:03:06,978
ale dzieci nie będą głodne.

32
00:03:09,522 --> 00:03:11,191
Jej mleko jest tak odżywcze,

33
00:03:12,358 --> 00:03:14,319
że już są dwa razy większe.

34
00:03:19,365 --> 00:03:22,994
Ta sama historia dzieje się
w całej Ameryce Północnej.

35
00:03:25,496 --> 00:03:28,666
Ponad pół miliona
hibernujących niedźwiedzi.

36
00:03:29,626 --> 00:03:30,710
Pod ziemią.

37
00:03:32,921 --> 00:03:35,340
Albo schowane pod zwalonymi drzewami.

38
00:03:38,009 --> 00:03:40,887
Niektóre, o dziwo,
na otwartej przestrzeni.

39
00:03:46,476 --> 00:03:50,730
Młode przytulają się do matki,
której ciepło zapewnia im bezpieczeństwo.

40
00:03:56,945 --> 00:04:01,199
Ale ta mama
wybrała najprzytulniejszą gawrę.

41
00:04:08,706 --> 00:04:10,708
Gdy nadejdzie wiosna,

42
00:04:11,459 --> 00:04:13,378
rozpocznie się jej ciężka praca.

43
00:04:16,506 --> 00:04:18,049
Wychowanie niedźwiedzia

44
00:04:18,758 --> 00:04:20,843
kształtuje całe jego życie.

45
00:04:27,558 --> 00:04:30,228
Istnieje tylko osiem gatunków niedźwiedzi.

46
00:04:36,693 --> 00:04:39,153
Zamieszkują azjatyckie dżungle

47
00:04:39,904 --> 00:04:42,198
i lodowe połacie Arktyki.

48
00:04:44,450 --> 00:04:48,496
Niektóre są zaskakująco małe,
wielkości psa.

49
00:04:49,205 --> 00:04:52,709
Inne ważą prawie tonę.

50
00:04:55,461 --> 00:04:58,172
Choć są klasyfikowane jako mięsożercy,

51
00:04:58,256 --> 00:05:01,092
większość je wszystko,
co wpadnie im w łapy.

52
00:05:03,970 --> 00:05:07,557
Ale tego,
jak znaleźć odpowiednie pożywienie,

53
00:05:08,182 --> 00:05:10,685
może nauczyć jedynie oddana matka.

54
00:05:13,062 --> 00:05:15,815
Każdy niedźwiedzi dom
stawia inne wyzwania.

55
00:05:22,113 --> 00:05:26,117
Inteligencja jest tak samo ważna jak siła

56
00:05:27,493 --> 00:05:29,370
w kontekście przetrwania.

57
00:05:39,213 --> 00:05:40,590
Arktyczna zima.

58
00:05:43,926 --> 00:05:44,886
Nieprzyjazna.

59
00:05:47,221 --> 00:05:48,181
Martwa.

60
00:05:50,516 --> 00:05:52,977
Jednak nie do końca.

61
00:05:54,604 --> 00:05:58,316
SVALBARD, NORWEGIA

62
00:06:13,122 --> 00:06:17,752
Nawet w temperaturze minus 40 stopni
niedźwiedź polarny nie narzeka na zimno

63
00:06:18,669 --> 00:06:20,380
dzięki podwójnemu futru

64
00:06:20,963 --> 00:06:23,925
i warstwie tłuszczu
grubości ręki mężczyzny.

65
00:06:29,722 --> 00:06:32,225
Te niedźwiedzie nie zapadają w sen zimowy.

66
00:06:33,142 --> 00:06:35,812
Zima to dla nich sezon polowań.

67
00:06:39,524 --> 00:06:41,651
Foki to ich ulubiona zdobycz,

68
00:06:42,819 --> 00:06:46,697
wykorzystują więc swój niesamowity węch,

69
00:06:46,781 --> 00:06:49,450
by wykryć je
z odległości wielu kilometrów.

70
00:06:56,916 --> 00:06:59,127
Ten samiec wyczuł zapach,

71
00:06:59,919 --> 00:07:01,921
ale to nie foki.

72
00:07:03,631 --> 00:07:05,425
To inne niedźwiedzie.

73
00:07:10,555 --> 00:07:14,767
Samce niedźwiedzi są znane z tego,
że zabijają obce młode.

74
00:07:17,478 --> 00:07:22,191
Te młode, znajdujące się pod opieką matki,
nie są takie bezbronne.

75
00:07:23,609 --> 00:07:26,487
Lepiej jednak zachować dystans.

76
00:07:31,868 --> 00:07:34,078
Zanim pójdą na swoje,

77
00:07:34,162 --> 00:07:36,914
muszą udoskonalić umiejętności łowieckie.

78
00:07:41,794 --> 00:07:43,880
Nadarza się okazja,

79
00:07:44,881 --> 00:07:47,717
by mama pokazała, jak to się robi.

80
00:08:05,067 --> 00:08:06,652
Podejście pod wiatr.

81
00:08:09,071 --> 00:08:10,656
Kamuflaż.

82
00:08:15,578 --> 00:08:17,538
Zakrada się na odpowiedni zasięg.

83
00:08:58,287 --> 00:09:00,206
Każde udane polowanie sprawia,

84
00:09:00,289 --> 00:09:04,126
że młode stają się
silniejsze i mądrzejsze.

85
00:09:07,380 --> 00:09:11,175
Gdy młode opuszczą matkę,
te lekcje zadecydują

86
00:09:11,759 --> 00:09:13,844
o ich życiu i śmierci.

87
00:09:23,521 --> 00:09:26,941
MASSACHUSETTS, USA

88
00:09:27,900 --> 00:09:31,237
Niedźwiedzie zaczynają naukę,
gdy tylko opuszczają gawrę.

89
00:09:41,872 --> 00:09:45,001
U rodziny niedźwiedzi czarnych
w końcu nadeszła wiosna.

90
00:09:46,460 --> 00:09:49,213
Wzywa je zew natury.

91
00:09:55,136 --> 00:09:59,056
Mama od jesieni
straciła ponad 45 kilogramów tłuszczu,

92
00:09:59,807 --> 00:10:01,475
prawie połowę swojej wagi,

93
00:10:02,059 --> 00:10:03,978
więc jest gotowa ruszyć na łowy.

94
00:10:06,564 --> 00:10:12,445
Jednak najedzonym mlekiem szczeniakom
nie śpieszy się aż tak bardzo jak jej.

95
00:10:18,993 --> 00:10:21,329
To zupełnie nowy świat.

96
00:10:23,914 --> 00:10:26,000
Wspinaczka przychodzi naturalnie.

97
00:10:27,126 --> 00:10:30,504
Choć otoczenie
stanowi niezły tor przeszkód.

98
00:10:48,648 --> 00:10:50,149
Już od samego początku

99
00:10:52,401 --> 00:10:53,944
mogą liczyć na pomoc mamy.

100
00:10:57,573 --> 00:11:02,203
Ona sama jest żywicielką,
nauczycielką i obrończynią.

101
00:11:04,497 --> 00:11:06,332
To duża odpowiedzialność.

102
00:11:07,083 --> 00:11:10,294
Około jedna trzecia młodych
nie dożywa roku.

103
00:11:17,093 --> 00:11:19,470
Jednym z największych niebezpieczeństw

104
00:11:20,388 --> 00:11:21,889
są inne niedźwiedzie.

105
00:11:23,265 --> 00:11:26,769
ALASKA, USA

106
00:11:30,564 --> 00:11:33,943
Niedźwiedzie brunatne,
zwane czasem grizzly,

107
00:11:34,026 --> 00:11:36,862
przybyły w góry
ze swoich zimowych kryjówek.

108
00:11:39,156 --> 00:11:42,827
Zbierają się na przybrzeżnych łąkach,
by posilić się turzycą.

109
00:11:44,412 --> 00:11:48,249
Niedźwiedzie nie bronią terytorium
jak koty czy psy,

110
00:11:49,291 --> 00:11:51,544
ale i tak wiedzą, kto tu rządzi.

111
00:11:56,590 --> 00:11:59,051
Ten stary, dominujący samiec

112
00:11:59,135 --> 00:12:02,513
lata temu wywalczył sobie
najbardziej urodzajne miejsce.

113
00:12:10,479 --> 00:12:12,440
Musi szybko nabrać masy,

114
00:12:13,649 --> 00:12:16,444
by sprostać każdemu,
kto odważy się go wyzwać

115
00:12:16,527 --> 00:12:18,612
podczas okresu godowego.

116
00:12:28,831 --> 00:12:32,585
Ta trawa jest zaskakująco bogata
w białko budujące mięśnie.

117
00:12:37,548 --> 00:12:40,676
Ale jeśli jesteś mądrzejszy
niż przeciętny niedźwiedź,

118
00:12:40,760 --> 00:12:43,471
znajdziesz jeszcze bogatsze pożywienie.

119
00:12:50,311 --> 00:12:56,150
Ta mama zabiera swoje młode
na ekskluzywną kolację.

120
00:13:03,365 --> 00:13:06,827
Błotnista plaża nie wygląda obiecująco.

121
00:13:13,042 --> 00:13:16,879
Odrobina kopania
może jednak pozwolić odkryć skarb.

122
00:13:23,219 --> 00:13:24,970
Po znalezieniu małży

123
00:13:25,805 --> 00:13:27,556
trzeba je otworzyć.

124
00:13:28,432 --> 00:13:30,726
Mama robi to zaskakująco delikatnie.

125
00:13:36,607 --> 00:13:38,984
Nie wszystkie niedźwiedzie tak potrafią.

126
00:13:40,069 --> 00:13:42,112
Nauczyła się tego od swojej mamy.

127
00:13:43,155 --> 00:13:45,074
Teraz przekazuje wiedzę dalej.

128
00:13:50,204 --> 00:13:51,455
W czasie odpływu

129
00:13:51,539 --> 00:13:55,084
utalentowany amator małż
może zdobyć setkę takich smakołyków.

130
00:14:00,923 --> 00:14:02,925
To dużo lepszy zastrzyk białka

131
00:14:03,008 --> 00:14:05,469
niż podczas jedzenia trawy na łące.

132
00:14:10,766 --> 00:14:14,979
Lekcja, którą otrzymała córka,
zapewni jej przewagę w życiu.

133
00:14:34,373 --> 00:14:35,416
Intruz.

134
00:14:39,378 --> 00:14:40,671
Czas się wycofać.

135
00:14:43,799 --> 00:14:45,342
Kolejna ważna lekcja.

136
00:14:46,051 --> 00:14:48,596
Unikaj konfrontacji,
jeśli jest taka opcja.

137
00:14:51,849 --> 00:14:55,060
Wściekły niedźwiedź to potężny żywioł.

138
00:15:08,741 --> 00:15:10,451
Nawet gdy walczy z większymi,

139
00:15:11,160 --> 00:15:12,995
nie stawiaj na jego porażkę.

140
00:15:15,831 --> 00:15:17,791
Ani przeciw jego pazurom.

141
00:15:19,460 --> 00:15:23,005
Mają do 10 centymetrów długości
i stanowią przerażającą broń.

142
00:15:25,758 --> 00:15:28,719
Ale to też wielofunkcyjne narzędzie.

143
00:15:30,137 --> 00:15:31,430
Kolce do wspinaczki.

144
00:15:33,557 --> 00:15:34,683
Łopaty.

145
00:15:35,517 --> 00:15:36,769
Czekany.

146
00:15:37,645 --> 00:15:39,313
A nawet sztućce.

147
00:15:41,857 --> 00:15:44,193
A kiedy trzeba się podrapać,

148
00:15:45,986 --> 00:15:47,404
nie ma nic lepszego.

149
00:15:49,698 --> 00:15:53,953
Jedne z najdłuższych pazurów
należą do najmniejszych niedźwiedzi.

150
00:15:56,163 --> 00:15:58,916
Choć dziesięć razy mniejszy niż grizzly,

151
00:15:58,999 --> 00:16:03,003
niedźwiedź malajski
jest specjalistą od przetrwania w dżungli.

152
00:16:04,546 --> 00:16:08,092
BORNEO, MALEZJA

153
00:16:10,135 --> 00:16:13,973
Znalezienie pożywienia
w gąszczu roślinności nie jest łatwe.

154
00:16:20,604 --> 00:16:23,857
Ale z niemal niezrównanym węchem…

155
00:16:27,194 --> 00:16:29,113
może polegać na nosie.

156
00:16:51,176 --> 00:16:54,179
Wykrył niedaleko źródło słodkiego aromatu.

157
00:16:55,514 --> 00:16:58,267
Jest tylko jeden problem.

158
00:16:59,977 --> 00:17:01,979
Znajduje się ono na samej górze.

159
00:17:05,649 --> 00:17:07,693
Cztery piętra w górę.

160
00:17:09,820 --> 00:17:13,282
Ale niedźwiedzie malajskie kochają miód.

161
00:17:18,579 --> 00:17:21,290
Dobrze, że są też mistrzami wspinaczki.

162
00:17:28,422 --> 00:17:32,634
Te długie, zakrzywione pazury
zapewniają doskonały chwyt,

163
00:17:33,635 --> 00:17:37,514
a postura psa zapewnia lekkość i zwinność.

164
00:17:38,265 --> 00:17:39,099
Ale

165
00:17:40,267 --> 00:17:42,186
szczeka na złe drzewo.

166
00:17:46,398 --> 00:17:47,733
A teraz

167
00:17:48,734 --> 00:17:50,486
ma już konkurencję.

168
00:18:02,164 --> 00:18:03,916
Ale czy na pewno?

169
00:18:08,879 --> 00:18:12,883
Niedźwiedzie malajskie uwielbiają
jeść larwy w spróchniałych kłodach.

170
00:18:26,647 --> 00:18:31,360
Gdy drugi niedźwiedź jest rozkojarzony,
pojawia się szansa na zmianę drzewa.

171
00:18:46,959 --> 00:18:50,212
Pszczoły są wściekłe,
ale na szczęście nie mają żądeł.

172
00:18:53,298 --> 00:18:54,424
Nareszcie.

173
00:18:56,552 --> 00:18:58,178
Trafił w dziesiątkę.

174
00:19:03,767 --> 00:19:06,645
Te pazury spisują się też
przy wybieraniu miodu.

175
00:19:13,443 --> 00:19:16,363
A język o długości 25 centymetrów
załatwi resztę.

176
00:19:22,911 --> 00:19:25,581
Jeśli chodzi
o szukanie pożywienia w dżungli,

177
00:19:25,664 --> 00:19:28,500
niedźwiedzie malajskie mają do tego nosa.

178
00:19:37,176 --> 00:19:40,637
Ale im więcej lasów
cierpi z powodu rolnictwa…

179
00:19:42,890 --> 00:19:45,475
tym więcej niedźwiedzi malajskich
traci dom.

180
00:19:48,562 --> 00:19:52,733
I stają się narażone na kłusownictwo
na potrzeby medycyny tradycyjnej.

181
00:19:55,444 --> 00:19:57,988
To najmniej liczny gatunek niedźwiedzi.

182
00:20:01,992 --> 00:20:03,285
Jest ich nawet mniej

183
00:20:03,952 --> 00:20:06,705
niż najbardziej tajemniczych niedźwiedzi.

184
00:20:36,401 --> 00:20:39,863
SYCZUAN, CHINY

185
00:20:41,657 --> 00:20:45,118
Panda wielka spędza większość życia,

186
00:20:45,202 --> 00:20:47,287
jedząc tylko jedną rzecz.

187
00:20:50,123 --> 00:20:51,041
Bambus.

188
00:20:55,837 --> 00:21:00,217
Może wylegiwać się przez 12 godzin,
obżerając się nim.

189
00:21:03,345 --> 00:21:06,598
Stanowi on 99 procent jej diety.

190
00:21:11,561 --> 00:21:13,480
To jedyny niedźwiedź

191
00:21:13,563 --> 00:21:16,483
z przeciwstawnym palcem
podobnym do kciuka.

192
00:21:18,902 --> 00:21:22,281
Jest idealny
do robienia hot dogów z bambusa.

193
00:21:23,782 --> 00:21:27,327
Ta dieta wegetariańska
wydaje się dziwnym wyborem.

194
00:21:27,411 --> 00:21:29,371
Pandy ewoluowały, by jeść mięso.

195
00:21:33,000 --> 00:21:37,045
Ale ponieważ bambusa jest mnóstwo
i rośnie przez cały rok,

196
00:21:37,129 --> 00:21:41,091
przez miliony lat
przerzuciły się na łatwiejszą opcję.

197
00:21:43,927 --> 00:21:48,682
Problem w tym, że ich żołądek
nie potrafi go w pełni strawić.

198
00:21:51,101 --> 00:21:54,771
Panda musi mnóstwo jeść, by przeżyć.

199
00:21:56,690 --> 00:21:58,150
Nie robi wiele więcej.

200
00:22:08,327 --> 00:22:12,372
Kiedy ludzie wycięli
lasy bambusowe w Azji,

201
00:22:13,165 --> 00:22:15,459
pandy utraciły pożywienie

202
00:22:16,251 --> 00:22:18,795
i znalazły się na krawędzi zagłady.

203
00:22:21,715 --> 00:22:24,217
Taka specjalistyczna dieta to wyjątek.

204
00:22:26,053 --> 00:22:29,181
Większość niedźwiedzi
ma zdecydowanie ciekawszy gust.

205
00:22:34,394 --> 00:22:37,898
MINNESOTA, USA

206
00:22:38,732 --> 00:22:41,026
Lasy na granicy z Kanadą

207
00:22:41,651 --> 00:22:44,738
są domem dla dziesiątek tysięcy
niedźwiedzi czarnych.

208
00:22:46,156 --> 00:22:50,577
Jest środek lata,
a ta matka prowadzi młode na żer.

209
00:22:52,120 --> 00:22:55,374
Trzyma je blisko siebie,
pomrukując delikatnie.

210
00:22:59,544 --> 00:23:02,172
Półroczne szczeniaki są ciekawskie.

211
00:23:07,803 --> 00:23:10,263
Ale ciągle naiwne.

212
00:23:18,980 --> 00:23:22,401
Mama musi być ich oczami i uszami.

213
00:23:31,868 --> 00:23:33,620
Jej niski pomruk mówi im,

214
00:23:34,454 --> 00:23:35,872
że coś jest nie tak.

215
00:23:45,340 --> 00:23:46,258
Samiec.

216
00:23:48,218 --> 00:23:52,139
Może zabić jej młode
i zmusić do ponownego spółkowania.

217
00:23:56,268 --> 00:23:59,271
Gdy mama warczy, czas się schować.

218
00:24:18,081 --> 00:24:22,169
Ostrzega samca,
ale ten pozostaje na to głuchy.

219
00:24:27,507 --> 00:24:29,801
Ten kaszel oznacza „wspinajcie się”.

220
00:24:51,907 --> 00:24:56,745
Teraz mama musi zachować zimną krew
i nie cofnąć się ani na krok.

221
00:25:03,376 --> 00:25:07,380
Dopóki samiec nie zrozumie,
że nie wolno z nią zadzierać.

222
00:25:21,269 --> 00:25:23,021
Od opuszczenia gawry

223
00:25:23,688 --> 00:25:26,107
mama zachęcała młode do wspinaczki.

224
00:25:29,528 --> 00:25:30,695
Opłaciło się.

225
00:25:35,158 --> 00:25:39,496
Pozostaną na drzewie,
póki nie upewni się, że teren jest czysty.

226
00:25:43,625 --> 00:25:46,169
Pojawia się szansa
na trening wspinaczkowy,

227
00:25:47,128 --> 00:25:50,006
podczas gdy mama łapie zasłużoną drzemkę.

228
00:26:08,858 --> 00:26:10,193
Ale nie śpi za długo.

229
00:26:11,820 --> 00:26:13,071
Zbliża się jesień

230
00:26:13,655 --> 00:26:16,199
i cała rodzina musi się najeść.

231
00:26:21,705 --> 00:26:23,623
Na bardziej wrogich terenach

232
00:26:23,707 --> 00:26:27,502
znalezienie pożywienia i wody
to całoroczna walka.

233
00:26:32,340 --> 00:26:35,010
ANDY, PERU

234
00:26:37,137 --> 00:26:40,265
Te szczyty mogą wyglądać
na niezdatne do zamieszkania.

235
00:26:42,267 --> 00:26:44,394
Ale dla kilku niedźwiedzi andyjskich

236
00:26:45,353 --> 00:26:46,354
stanowią dom.

237
00:26:47,772 --> 00:26:51,067
To jedyny gatunek niedźwiedzia
w Ameryce Południowej.

238
00:26:52,861 --> 00:26:54,696
Prawdziwy Paddington.

239
00:26:57,407 --> 00:27:00,160
Ale nie potrzebuje tu
płaszcza i kapelusza.

240
00:27:01,077 --> 00:27:03,496
Najwyższe góry blokują chmury…

241
00:27:07,917 --> 00:27:10,920
tworząc wysokogórską pustynię.

242
00:27:17,636 --> 00:27:21,181
Czasem deszcz nie pada tu
przez osiem miesięcy.

243
00:27:32,025 --> 00:27:36,821
To jedyne naturalne źródło wody
w promieniu wielu kilometrów.

244
00:27:39,366 --> 00:27:42,035
Bujna oaza.

245
00:27:55,799 --> 00:27:58,093
Mógłby tu siedzieć cały dzień.

246
00:28:03,473 --> 00:28:05,725
Gdy samiec zajmuje łazienkę,

247
00:28:06,393 --> 00:28:08,978
inni muszą radzić sobie inaczej.

248
00:28:24,452 --> 00:28:26,538
Ta matka pokazuje swojemu młodemu,

249
00:28:26,621 --> 00:28:29,791
że nawet pień drzewa
może pomóc w przetrwaniu.

250
00:28:30,875 --> 00:28:34,212
Ma potężne szczęki
w stosunku do swoich rozmiarów

251
00:28:34,295 --> 00:28:37,924
i łatwo rozrywa drewno,
by dostać się do wilgoci w środku.

252
00:28:47,183 --> 00:28:51,855
Jest tak mało jedzenia i wody,
że musi oszczędzać energię.

253
00:28:52,647 --> 00:28:54,232
Często odpoczywa.

254
00:28:57,360 --> 00:29:01,865
Nad ziemią jest dużo chłodniej,
ale wątłe drzewa nie dają wiele wsparcia.

255
00:29:03,575 --> 00:29:07,203
Robi więc coś,
czego nie potrafią inne niedźwiedzie.

256
00:29:14,753 --> 00:29:16,629
Sama sobie ścieli łóżko.

257
00:29:25,930 --> 00:29:31,978
Ta pomysłowość pomaga jej przetrwać
aż do pojawienia się deszczu.

258
00:29:36,566 --> 00:29:38,318
Naturalna klimatyzacja.

259
00:29:40,945 --> 00:29:42,155
Ładnie i wygodnie.

260
00:29:44,032 --> 00:29:46,701
Idealne miejsce na sjestę.

261
00:29:50,121 --> 00:29:52,499
ALASKA, USA

262
00:29:52,582 --> 00:29:56,002
Na dalekiej północy
życie jest mniej spokojne.

263
00:30:00,924 --> 00:30:02,675
Dominujący grizzly.

264
00:30:03,760 --> 00:30:07,388
Od wiosny przybiera na wadze
około kilograma dziennie.

265
00:30:08,848 --> 00:30:10,517
Ale to za mało.

266
00:30:14,062 --> 00:30:17,148
Rządzi tu,
bo jest największy i najgroźniejszy.

267
00:30:17,941 --> 00:30:22,111
Kontroluje najlepsze żerowiska
i spółkuje z miejscowymi samicami.

268
00:30:29,786 --> 00:30:31,830
Ale po dziesięciu latach władzy

269
00:30:32,956 --> 00:30:35,291
zaczyna tracić swój urok.

270
00:30:57,272 --> 00:31:00,567
Czeka go jeszcze większy problem.

271
00:31:15,748 --> 00:31:18,585
Młodszy samiec, który wyczuł jego słabość.

272
00:31:32,307 --> 00:31:35,184
Szef musi zaimponować samicom

273
00:31:36,060 --> 00:31:38,980
i pokazać młodemu, kto tu rządzi.

274
00:31:41,941 --> 00:31:43,526
Kowbojski chód.

275
00:31:51,659 --> 00:31:54,203
Powinien robić piorunujące wrażenie.

276
00:31:58,708 --> 00:31:59,918
Problem w tym,

277
00:32:01,502 --> 00:32:04,297
że młody jest ogromny.

278
00:32:13,890 --> 00:32:15,767
Ale samice obserwują

279
00:32:17,894 --> 00:32:19,562
i nie można się wycofać.

280
00:33:13,074 --> 00:33:15,785
Stary przywódca leży na deskach.

281
00:33:27,797 --> 00:33:30,341
Na łące zmienia się zarząd.

282
00:33:31,801 --> 00:33:33,594
Ze skutkiem natychmiastowym.

283
00:33:42,186 --> 00:33:44,439
To koniec rządów starego szefa.

284
00:33:51,237 --> 00:33:53,698
Samica dokonała mądrego wyboru,

285
00:33:53,781 --> 00:33:57,702
czekając na silniejszego niedźwiedzia,
który spłodzi jej młode.

286
00:34:00,788 --> 00:34:04,333
Nowy szef spędzi długie, ciepłe dni,
ciesząc się zwycięstwem.

287
00:34:07,420 --> 00:34:12,967
Ale jeszcze dalej na północ
samo przetrwanie lata to poważna walka.

288
00:34:17,638 --> 00:34:22,477
Każdego roku, gdy Arktyka się ociepla,
lód morski cofa się na północ.

289
00:34:36,032 --> 00:34:40,411
Niedźwiedzie polarne utknęły na lądzie,
na którym nie ma pożywienia.

290
00:34:48,252 --> 00:34:51,172
Przez zmiany klimatu lód topnieje szybciej

291
00:34:52,340 --> 00:34:54,467
i niedźwiedzie są dłużej głodne.

292
00:34:57,095 --> 00:35:01,557
Mama musi zrobić wszystko,
by utrzymać rodzinę przy życiu.

293
00:35:06,521 --> 00:35:10,191
Nawet jeśli oznacza to
podjęcie znacznego ryzyka.

294
00:35:13,194 --> 00:35:18,366
Na północnym wybrzeżu Alaski
łowcy wielorybów zostawiają stosy kości.

295
00:35:20,701 --> 00:35:25,039
Głodne niedźwiedzie zbierają się tu,
by znaleźć coś dla siebie.

296
00:35:28,835 --> 00:35:31,879
Tolerują się nawzajem. W pewnym stopniu.

297
00:35:37,969 --> 00:35:42,098
Mama wie, że jej młode
są bezbronne wśród rozdrażnionych samców.

298
00:35:48,062 --> 00:35:51,607
Ale groźba głodu jest jeszcze gorsza.

299
00:35:57,905 --> 00:36:02,618
Młode muszą nauczyć się
radzić sobie w takich trudnych sytuacjach,

300
00:36:03,161 --> 00:36:06,122
jeśli chcą przetrwać
dłuższe i gorętsze lato.

301
00:36:12,420 --> 00:36:15,381
Mimo tego uważa się,
że populacja tych niedźwiedzi

302
00:36:15,464 --> 00:36:18,759
spadnie o jedną trzecią
w ciągu następnych kilku dekad.

303
00:36:26,851 --> 00:36:29,187
Jednak nie tylko one są zagrożone.

304
00:36:31,147 --> 00:36:36,611
Sześciu z ośmiu gatunków niedźwiedzi
grozi wyginięcie.

305
00:36:38,863 --> 00:36:40,364
Największym zagrożeniem

306
00:36:41,199 --> 00:36:42,700
jest utrata siedlisk.

307
00:36:48,915 --> 00:36:51,083
Wiele z nich jest prześladowanych.

308
00:36:54,462 --> 00:36:56,756
Ale nie jest za późno, by je ocalić.

309
00:36:58,466 --> 00:37:01,302
By chronić dziką przyrodę,
której potrzebują…

310
00:37:04,347 --> 00:37:07,308
i pomagać niedźwiedziom, ratując je,

311
00:37:07,391 --> 00:37:08,851
rehabilitując

312
00:37:10,019 --> 00:37:11,604
i wypuszczając na wolność.

313
00:37:21,989 --> 00:37:23,866
Udowodniono, że to działa.

314
00:37:25,326 --> 00:37:31,165
Projekty hodowlane i ochrona lasów
podwoiły populację dzikich pand.

315
00:37:33,709 --> 00:37:38,965
Jeśli zrobimy niedźwiedziom miejsce,
ich zdolność do adaptacji załatwi resztę.

316
00:37:41,342 --> 00:37:45,179
O ile będą miały kogoś,
kto wskaże im drogę.

317
00:37:57,775 --> 00:38:00,486
Jesień pomalowała całą Amerykę Północną.

318
00:38:02,571 --> 00:38:05,241
Niedźwiedzice czarne
muszą zrobić coś jeszcze,

319
00:38:05,324 --> 00:38:07,076
by przygotować młode na zimę.

320
00:38:08,995 --> 00:38:11,706
Celują w wysokokaloryczne potrawy.

321
00:38:14,292 --> 00:38:18,713
W dobrym roku żołędzie dostarczają
mnóstwo węglowodanów i tłuszczu.

322
00:38:24,010 --> 00:38:26,470
Ale kiedy w dziczy nie ma dość jedzenia,

323
00:38:27,179 --> 00:38:28,931
biorą kolację na wynos.

324
00:38:31,726 --> 00:38:35,604
Kierują się do miast,
by jak najlepiej wykorzystać jedzenie,

325
00:38:35,688 --> 00:38:37,023
które wyrzucamy.

326
00:38:41,110 --> 00:38:44,530
W miejskiej dżungli czy w dziczy,

327
00:38:44,613 --> 00:38:47,491
niedźwiedzie polegają
na swojej zaradnej naturze,

328
00:38:47,575 --> 00:38:49,118
by nakarmić się jesienią.

329
00:38:53,331 --> 00:38:57,209
Im większy niedźwiedź,
tym bardziej epicka uczta.

330
00:38:59,420 --> 00:39:02,715
KAMCZATKA, ROSJA

331
00:39:04,008 --> 00:39:08,304
Niedźwiedzie brunatne,
najbardziej rozprzestrzeniony gatunek

332
00:39:08,387 --> 00:39:11,849
żyjący w całej Ameryce Północnej,
Europie i Azji.

333
00:39:18,981 --> 00:39:22,193
Największe żyją tam,
gdzie jest mnóstwo jedzenia.

334
00:39:23,319 --> 00:39:27,406
Na tym wulkanicznym półwyspie
żyje ich około dziesięciu tysięcy.

335
00:39:30,159 --> 00:39:35,081
Ale niedługo na pół roku
wszystko przykryje tu śnieg.

336
00:39:36,707 --> 00:39:41,128
Aby przetrwać tak długą hibernację,
muszą podwoić swoją wagę.

337
00:39:43,589 --> 00:39:45,925
Jest tylko jeden sposób.

338
00:39:46,926 --> 00:39:48,260
Wyprawa na ryby.

339
00:40:01,982 --> 00:40:07,071
Co roku miliony łososi w trakcie tarła
dostarczają niedźwiedziom ucztę.

340
00:40:15,413 --> 00:40:17,373
Duży samiec może pochłonąć

341
00:40:17,456 --> 00:40:21,585
oszałamiające
sto tysięcy kilokalorii dziennie.

342
00:40:22,128 --> 00:40:24,922
To 300 cheeseburgerów.

343
00:40:26,674 --> 00:40:28,467
Nazywamy to hiperfagią.

344
00:40:29,051 --> 00:40:30,386
Mogą jeść

345
00:40:30,469 --> 00:40:31,679
i jeść,

346
00:40:32,263 --> 00:40:35,766
i jeść bez poczucia sytości.

347
00:40:39,395 --> 00:40:41,939
Zmieniają tę ucztę na zapasy tłuszczu.

348
00:40:42,565 --> 00:40:44,692
To paliwo na nadchodzącą zimę.

349
00:40:54,326 --> 00:40:57,163
Każdy niedźwiedź żyje inaczej.

350
00:41:00,124 --> 00:41:02,751
Ale jest coś, co je łączy.

351
00:41:06,130 --> 00:41:10,551
To czas, jaki poświęcają matki
na przekazywanie wiedzy potomstwu.

352
00:41:16,140 --> 00:41:19,310
Prowadzą je przez wszystkie pory roku

353
00:41:21,145 --> 00:41:23,939
i w tym tkwi sekret
powodzenia niedźwiedzi.

354
00:41:26,484 --> 00:41:29,195
Bez względu na to, czy na jałowej pustyni,

355
00:41:30,863 --> 00:41:34,700
czy podczas kolejnej arktycznej zimy.

356
00:41:48,172 --> 00:41:51,884
Młode niedźwiedzie czarne
świętują pierwszy rok życia.

357
00:41:55,387 --> 00:41:56,514
Są znowu w gawrze,

358
00:41:57,806 --> 00:41:59,600
ich akumulatory są naładowane…

359
00:42:03,020 --> 00:42:05,022
i przełączyły się w tryb czuwania.

360
00:42:11,695 --> 00:42:16,283
W cieple i bezpieczeństwie
będą spać spokojnie do powrotu wiosny.

361
00:42:19,078 --> 00:42:21,497
Przytulone do mamy.

362
00:43:08,711 --> 00:43:10,629
Napisy: Tomasz Suchoń